{{Taxobox
| color = pink 
| name = Virtibbrati
| fossil_range = Cambrian ô ricenti 
| image = Bluefin-big.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = Thunnus thynnus
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| subphylum = '''Vertebrata'''
| author = Cuvier | date = 1812
| subdivision_ranks = Classi e gruppi
| subdivision = 
Viditi ccasutta:
}}

Li '''Virtibbrati''' (''Vertebrata'') sunnu un Curdati (facennu parti di l'Armali), carattirizzatu dû pussèdiri di na struttura schilètrica ossea e/o di cartilàggini.<br>
Lu tissutu osseu è evulutivamenti antiriuri a chiddu cartilaggineu.

==Tassinumìa==
* '''Suttafilu Vertebrata'''
** (senza classificazzioni) Hyperoartia (ng: lampreys)
** Classi †Conodonta
** Classi †Pteraspidomorphi
** Òrdini †Thelodonti
** Òrdini †Anaspida
** Òrdini †Galeaspida
** Òrdini †Pituriaspida
** Òrdini †Osteostraci
** '''Nfrafilu Gnathostomata''' (virtibbrati cû jancularu)
:::* Classi †Placodermi (ng: Paleozoic armoured forms)
:::* Classi Chondrichthyes (ng: cartilaginous fish)
:::* Classi †Acanthodii (ng: Paleozoic "spiny sharks")
::*Supraclassi Osteichthyes (ng: bony fish)
:::* Classi Actinopterygii (ng: ray-finned fish)
:::* Classi Sarcopterygii (ng: lobe-finned fish)
::::* Suttaclassi Coelacanthimorpha (ng: coelacanths)
::::* Suttaclassi Dipnoi (ng: lungfish) 
::::* Suttaclassi Tetrapodomorpha (pri-tetrapoda)
::* Supraclassi Tetrapod (cu quattru jammi)
::::* Class Amphibia (anfibbia)
:::* Seria Amniota (ng: amniotic embryo)
::::* Classi Sauropsida (rettili e accedda)
::::* Classi Aves (aceddi)
::::* Classi Synapsida (rettili comu li mammìfiri)
::::* Classi Mammalia (li mammìfiri)

==See also==
*Mmirtibrati

== Liami sterni ==
*[http://tolweb.org/tree?group=Amniota&contgroup=Terrestrial_vertebrates Tree of Life - L'Àrvuru dâ vita] (pi ngrisi)
* [http://reference.allrefer.com/encyclopedia/categories/vertz.html Zuoluggìa]
* [http://www.rmki.kfki.hu/~lukacs/AMPHIOX.htm Virtibrati]

Category:Zuoluggìa

<!-- interwiki -->

ang:Hweorfdēor

bat-smg:Stoborėnē

eo:Vertebruloj
es:Vertebrata

{{Zwierzę infobox|Nazwa zwyczajowa=Kręgowce
|Łacińska=Vertebrata
|Nadtyp=wtórouste
|Typ=strunowce
|Podtyp=kręgowce
|Obrazek=Beutelwolfskelett brehm.png
|Opis_obrazka=szkielet drapieżnego ssaka
|Wikispecies=Vertebrata
}}

'''Kręgowce''' (Vertebrata, od łac. ''vertebra'' - kręg) – silnie zróżnicowany morfologicznie zwierząt zaliczanych do strunowców. Zazwyczaj synonimizuje się je z czaszkowcami (Craniota).

====Cechy charakterystyczne====
*dobrze wykształcony szkielet wewnętrzny zbudowany z tkanki chrzęstnej lub kostnej, składający się ze szkieletu osiowego, szkieletu pasów i kończyn
*chrzęstny szkielet wzmocniony kolagenem, a kostny fosforanem wapnia
*szkliwo pokrywające szkielet skórny (pancerz, łuski) lub zęby
*parzyste kończyny (nie występują tylko u bezżuchwowców i skrajnie wyspecjalizowanych wężowatych czworonogów)
*układ pokarmowy złożony z przewodu pokarmowego (jama gębowa, gardziel, przełyk, żołądek, jelito środkowe (cienkie), jelito tylne (grube), jelito proste (odbytnica)) z otworem gębowym i odbytem oraz dodatkowych gruczołów (wątroba, trzustka)
*skóra składająca się z wielowarstwowego naskórka i ze skóry właściwej
*układ nerwowy złożony z ośrodkowego układu nerwowego (mózgowia) i rdzenia kręgowego oraz nerwów, tworzących obwodowy układ nerwowy
*mózgowie złożone z kresomózgowia, międzymózgowia, śródmózgowia, tyłomózgowia i rdzeniomózgowia
*bardzo dobrze rozwinięte narządy zmysłów: wzrok, słuch, węch, zmysł równowagi, dotyku i termorecepcji
*pęcherzykowate oczy, będące w rozwoju zarodkowym uwypukleniami mózgu; osłonięte powiekami (górną, dolną i migotką)
*zamknięty układ krwionośny
*czerwona krew zawierająca hemoglobinę
*serce położone po brzusznej stronie ciała, mające zastawki
*parzyste nerki
*dobrze rozwinięty układ krwionośny

Dzięki takiej budowie, kręgowce w czasie swojego ewolucyjnego rozwoju zdołały opanować prawie wszystkie środowiska Ziemi.

Najstarsze skamieniałości kręgowców znane są z osadów ordowiku.

====Systematyka====
Najnowsza klasyfikacja biologiczna dzieli kręgowce na:
{| class="wikitable" style="text-align: center"
! Nazwa systematyczna
! Nazwa zwyczajowa
|---
||[[płazy
|---
||[[ptaki
|---
||[[ryby chrzęstnoszkieletowe
|---
||[[ssaki
|---
||[[gady
|---
||[[bezżuchwowce
|---
||[[ryby kostnoszkieletowe 
|}

====Tradycyjny podział systematyczny====
Przedstawicielami żuchwowców są:
*Ryby (Pisces)
*Płazy (Amphibia)
*Gady (Reptilia)
*Ptaki (Aves)
*Ssaki (Mammalia)
Przedstawicielami bezżuchwowców są:
*kostnopancerne (Osteostraci)
*anaspidy (Anaspida)
*heterostraki (Heterostraci)
*śluzice (Myxini)			
*minogi (Cephalaspidomorphi)
Przedstawicielami konodontów są:
*protokonodonty (Protoconodonta)
*parakonodonty (Paraconodonta)
*eukonodonty (Euconodonta)

====Drzewo filogenetyczne====
* konodonty (Conodonta), żyjące od kambru do triasu, które jednak przez niektórych są wyłączane poza grupę kręgowców;
* śluzice (Myxinida), współczesną grupę, której zapis kopalny sięga karbonu;
* Heterostraci, żyjące od ordowiku do dewonu;
* Anaspida, sylur - dewon;
* minogi (Petromyzontida), żyjące od karbonu do dziś;
* kostnopancerne (Osteostraci}, sylur - dewon;
* szczękowce (Gnathostomata), do których i my należymy, znane od syluru.

Szczękowce dzieli się na
* plakodermy (Placodermi), dewon - karbon;
* chrzęstnoszkieletowe (Chondrichthyes);
* akantody (Acanthodii) sylur - perm;
* kostnoszkieletowe, jedną z grup kostnoszkieletowych są czworonogi (Tetrapoda).

===Zobacz też===
*Dokładna systematyka kręgowców

*