200px|thumb|Portret królowej Ryksy
'''Ryksa Elżbieta''', Reiczka Przemysł(aw)ówna (ur. Poznaniu, zm. Brnie na Morawach) – królowa czeska i polska.

== Genealogia ==
Ryksa była jedyną córką króla polskiego Przemysła II i Ryksy szwedzkiej (po której otrzymała imię), córki zdetronizowanego władcy skandynawskiego Waldemara. Ryksa Elżbieta jest pierwszą Polką, której znamy dokładną datę urodzin i śmierci.

== Śmierć matki. Zaręczyny Ryksy z Ottonem brandenburskim ==
Wkrótce po swoich narodzinach (w brandenburskiego Albrechta III Ottonem.

== Śmierć ojca Przemysła II. Wyjazd wraz z macochą Małgorzatą askańską do Brandenburgii. Śmierć narzeczonego Ottona ==
Dzieciństwo spędziła pod czujnym okiem starszej siostry Przemysła II Anny w klasztorze cysterek w Rogoźnie askańskiej zginął zamordowany Przemysł II. Śmierć władcy wielkopolskiego całkowicie zmieniła sytuację geopolityczną w tej części Europy – wpłynęła też w oczywisty sposób na dalsze losy młodej osieroconej królewny. Opiekę nad Ryksą przejęła trzecia żona Przemysła II Małgorzata askańska (pochodząca ze sprzymierzonej z władcą wielkopolskim linii ottońskiej), będąca zresztą równocześnie siostrą narzeczonego Piastówny. Z nieznanych przyczyn Małgorzata pomimo zapisanej w Wielkopolsce oprawy wdowiej, wkrótce po śmierci męża zdecydowała się wyjechać do Brandenburgii zabierając ze sobą pasierbicę. Do planowanego małżeństwa ostatecznie nie doszło z powodu niespodziewanej śmierci narzeczonego 11 marca 1298 lub 1299 r.

== Zaręczyny z Wacławem II ==
Śmierć Ottona brandenburskiego na nowo skomplikowała sytuację Ryksy, zwłaszcza, że jako córka ostatniego Piasta z linii wielkopolskiej była doskonałą partią dla każdego kandydata do korony polskiej. Nic więc dziwnego, że kiedy możnowładcy wielkopolscy w jednym ze swoich warunków objęcia tronu wobec Wacława II postawili sprawę ożenku króla czeskiego z Piastówną świeżo owdowiały Przemyślida (był o siedemnaście lat starszy) długo się nie zastanawiał i jeszcze przed swoją koronacją na króla Polski Gnieźnie sprowadził Ryksę do Pragi.

== Ślub z Przemyślidą. Koronacja Ryksy na królową czeską i polską. Śmierć Wacława II ==
W księciu krakowskim Leszku Czarnym, Gryfina. Ślub Ryksy Przemysłówny z Wacławem II Przemyślidą odbył się mogunckiego i gnieźnieńskiego biskup wrocławski Henryk z Wierzbna. Pożycie małżeńskie młodej pary nie trwało zbyt długo, gdyż już dwa lata później 21 czerwca 1305 r. Wacław II zmarł zostawiając Ryksie Elżbiecie tytułem oprawy wdowiej 20000 grzywien srebra. Z Wacławem II Ryksa dochowała się tylko córeczki Agnieszki urodzonej na kilka dni przed śmiercią ojca 15 czerwca 1305 r.

== Rządy i śmierć Wacława III. Ślub Ryksy z Rudolfem Habsburgiem. Śmierć nowo poślubionego małżonka ==
Rządy syna i następcy Wacława II (pasierba Ryksy) Wacława III trwały jeden rok. Jego śmierć 4 sierpnia 1306 r. w wyniku skrytobójczego zamachu wobec wygaśnięcia głównej linii dynastii Przemyślidów ponownie uczyniła Ryksę Elżbietę świetną kandydatką na żonę dla kandydata na opróżniony tron czeski i polski. Nowym władcą został ostatecznie syn 
król rzymski Albrechta I Habsburga Rudolf III Habsburg, który w celu umocnienia swojej pozycji 16 października 1306 r. poślubił w Pradze młodziutką wdowę po Wacławie II. Jednak również to małżeństwo nie trwało zbyt długo, gdyż już 3 lipca 1307 r. Rudolf nie zdoławszy uporać się nawet z wewnętrzną opozycją, zmarł po krótkiej chorobie. Także śmierć drugiego męża przyniosła Piastównie okrągłą sumę 20000 grzywien srebra. W wieku więc niespełna dziewiętnastu lat Ryksa Elżbieta została już dwukrotną wdową.

{{Infobox_Monarch
| name           =Elisabeth Richeza of Poland
|        image=220px
|     caption=
|         date of birth=
|        place of birth=Poznań, Poland
|         date of death=
|        place of death=Brno, Moravia
|      place of burial=Church of the Assumption of Virgin Mary, Brno
| reign          =1303 - 1305; 1306 - 1307
| predecessor    =Jutta of Habsburg; Anna of Bohemia
| successor      =Anna of Bohemia
| consort        =Wenceslas II; Rudolph of Habsburg 
| issue          =Agnes of Bohemia
| royal house    =House of Piast
| father         =Przemysl II of Poland
| mother         =Richeza of Sweden
| date of birth  =  
| date of death  = 
|}}
'''Elisabeth Richeza of Poland''' (; ) (1 September 1286 &ndash; 18 October 1335) was a daughter and the only surviving child of Przemysl II of Poland (originally prince of Greater Poland and Poznan) and his second wife Richeza of Sweden, herself a daughter of Valdemar I of Sweden and Sofia of Denmark. 

Her name at birth was Richeza; she adopted the name Elisabeth after her first marriage. She became queen consort of Bohemia as the second wife of Wenceslas II and remained such as wife of Rudolph of Habsburg who succeeded Wenceslas as King of Bohemia.  

==Life==
Her father, crowned as a King of Poland, was murdered on 10 February 1296 when she was a young child, and left no other heirs. Young Richeza, as the heiress / claimant of Poland, became an important participant in the dispute of Polish throne. As a child she was engaged to the young Otto, son of the Margrave of Brandenburg and relative of her stepmother Margaret of Brandenburg. However, the boy died soon after.

===First marriage===
In 1300 Elisabeth Richeza (Eliška Rejčka) was married to a widower, King Wenceslaus II of Bohemia (1271-1305, reigned in Bohemia from 1278 and in parts of Poland from 1304), who wanted to use her succession rights in order to gain Poland. He had already subjugated Cracow in 1291, during the lifetime of Elisabeth's father. Because of her young age, the marriage was not celebrated until 26 May 1303, when she arrived in Prague and was crowned the Queen of Bohemia and Poland, adopting the name Elisabeth at the same time (as Richeza was unused and seen as strange in Bohemia). Her husband Wenceslaus II of Bohemia died in Prague 21 June 1305 of tuberculosis. She acted as regent from August until October. Her stepson Wenceslaus III (also a claimant to the throne of Hungary) succeeded the throne but was murdered in 1306 in Olomouc. The Kujavian branch of the Piast dynasty acquired Polish throne.

Elisabeth Richeza had only one child, a daughter ''Agnes of Bohemia'' (15 June 1305 - c 1337), who was born just a few days before her husband's death. Agnes married a Silesian prince, Henry of Jauer, but remained childless. Agnes did have a pregnancy, but it was terminated in the first trimester, when she rode her horse over hill and dale causing the early termination, and kept her bed ridden for many months.

===Second marriage===
Elisabeth was subsequently married Rudolph I of Habsburg, son of Albert of Habsburg (Rome) who wanted to become king after her stepson. He was chosen Bohemia's king and Elisabeth remained queen. Yet only for a short time - Rudolph died 4 July 1307 of dysentery after becoming ill during the siege of the fortress of a nobleman in revolt. In his will Albert acknowledged Elizabeth's dowry towns and entailed her a huge amount of money.