'''Ιωάννειο κόμμα''' ή '''Κόμμα Ιωάννου''' (τριαδολογική προσθήκη<ref>Καραβιδόπουλος Δ. Ιωάννης, 'Εισαγωγή Στην Καινή Διαθήκη', 2η έκδ., Πουρναράς, θασσαλονίκη 1998, σελ. 449</ref> ή νόθη φράση<ref>
* «Για τους λόγους αυτούς στην έκδοσι της ιεράς συνόδου ο Β. Αντωνιάδης τη φράσι αυτή τη χαρακτηρίζει σα νόθο και την τυπώνει με μικρότερα στοιχεία». (Δρ Κωνσταντίνος Σιαμάκης, ''Η Παράδοσι του Κειμένου της Αγίας Γραφής'', Έκδ. Ιεράς Μητρόπολεως Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας, 1995, σελ. 20)
* «Το ότι αυτές η λέξεις είναι νόθες και δεν έχουν κανένα δικαίωμα να βρίσκονται στην Καινή Διαθήκη είναι βέβαιο». Bruce M. Metzger, A Textual Commentary on the Greek Testament, 2nd ed., United Bible Societies, 2002, σελ. 647.
* Bruce M. Metzger, ''The Text of the New Testament: Its Transmission, Corruption, and Restoration'', 3d ed., Oxford University Press, 1992, σελ. 101.
* Albert Barnes, ''New Testament Notes'', Baker Book House, 1832, σελ. 4455.
* Philip Schaff, ''A Companion to the Greek Testament and the English Version'', Harper & Brothers, 1883, σελ. 429.
* Frederick Henry Ambrose Scrivener, ''A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament'', Τόμ. 1ος, σελ. 8.</ref> που παρεμβάλλεται στα εδάφια της επιστολής 1 Ιωάννη 5:7, 8 της Καινής Διαθήκης και αναφέρει τα εξής (σημειώνεται με έντονους χαρακτήρες):

<div style="background: transparent; border: white solid 1px; padding: 1em; height:300px; width:400px; font-family: Palatino linotype; font-size: 110%; clear: left">
::«».<br>(1 Ιωάννη 5:5-9)
</div>

Είναι ευρέως αποδεκτό ότι οι αμφισβητούμενες λέξεις δεν γράφτηκαν από τον απόστολο Ιωάννη αλλά αποτελούν μεταγενέστερη προσθήκη στο κείμενο των χριστιανικών ελληνικών Γραφών. Ήδη από το Richard Porson), «έδειξε πέραν κάθε αμφιβολίας» ότι το εδάφιο σχετικά με τους "τρεις ουράνιους μάρτυρες" «δεν υπάρχει πιθανότητα να αποτελούσε μέρος του πρωτότυπου κειμένου της Επιστολής»<ref>Το συγκεκριμένο έργο του Πόρσον έχει τον τίτλο ''Letters to Archdeacon Travis, on the Spurious verse 1 John 5:7''. (Stephen Neill & Tom Wright, ''The Interpretation of the New Testament, 1861-1986'', Oxford University Press, 1988, σελ. 76)</ref>. Παρόμοια, ο κριτικός κειμένου Φ. Χ. Α. Σκρίβενερ (F. H. A. Scrivener) έγραψε: «Δεν πρέπει να διστάζουμε να διακηρύξουμε την πεποίθησή μας ότι οι αμφισβητούμενες λέξεις δεν γράφτηκαν από τον Άγιο Ιωάννη: ότι εισάχθηκαν αρχικά στα λατινικά αντίτυπα στην Αφρική από το περιθώριο, όπου είχαν τεθεί σαν μια ευσεβής και ορθόδοξη ερμηνεία για το εδάφιο 8: ότι από τα λατινικά γλίστρησαν μέσα σε δυο ή τρεις πρόσφατους ελληνικούς κώδικες, και στη συνέχεια στο τυπωμένο ελληνικό κείμενο, στο χώρο αυτό στον οποίο δεν είχαν κανένα δικαίωμα».<ref>F. H. A. Scrivener, ''A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament'' 3d ed., Cambridge, 1883, σ. 654)</ref>. Ο Καθηγητής της Βιβλικής Κριτικής και Ερμηνευτικής F. F. Bruce) αναφέρει ότι αυτή η φράση «δεν αποτελεί μέρος του πρωτότυπου κειμένου της επιστολής»<ref>Frederick Fyvie Bruce, ''The Epistles of John: Introduction, Exposition, and Notes'', Eerdmans Publishing, 1979, σελ. 129, 130.</ref>. Σύγχρονοι Ρωμαιοκαθολικοί, Ορθόδοξοι και Προτεστάντες θεολόγοι αναγνωρίζουν παρόμοια ότι «οι λέξεις αυτές δεν ανήκουν στην Καινή Διαθήκη»<ref>Bruce M. Metzger, ''The Text of the New Testament: Its Transmission, Corruption, and Restoration'', 3d ed., Oxford University Press, 1992, σελ. 102.</ref>. Ορισμένοι μάλιστα το περιγράφουν ως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα εσκεμμένης αλλοίωσης του Βιβλικού κειμένου η οποία είχε θεολογικά-δογματικά κίνητρα σε όλη την χειρογραφική παράδοση της Καινής Διαθήκης<ref>
* Bart D. Ehrman, ''The Orthodox Corruption of Scripture: The Effect of Early Christological Controversies on the Text of the New Testament'', Oxford University Press, 1996, σελ. 45.
* ''Encyclopedia of Religion'', 2nd ed., Τόμ. 2, λήμμα «Biblical Literature: New Testament».
* Η ''Διεθνής Στερεότυπη Εγκυκλοπαίδεια της Αγίας Γραφής'' αναφέρει αποτελεί «εσκεμμένη δογματική αλλαγή» «προσθήκη στο 1 Ιωάννη 5:7, με την αναφορά στους "τρεις ουράνιους μάρτυρες" (που δεν βρίσκεται σε κανένα ελληνικό χειρόγραφο πριν από τον 16ο αιώνα)». (''The International Standard Bible Encyclopedia'', Τόμ. 4ος, 1988, σελ. 819)</ref>. Στον ελλαδικό χώρο, αν και υπήρξαν κάποιοι μελετητές που υποστήριξαν τη γνησιότητα του χωρίου<ref>Παναγιώτης Χ. Δημητρόπουλος, ''Η γνησιότης του χωρίου Α΄ Ιωάννου Ε΄ 7β-8α Περί των τριών εν τω Ουρανώ Μαρτύρων'' (Τύποις Μ. Τριανταφύλλου, 1963). Επίσης, η ''Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια'' υποστηρίζει ότι είναι αβέβαιο το οριστικό συμπέρασμα περί μη γνησιότητας καθώς δεν έχουμε στη διάθεση μας χειρόγραφα πριν τον 4ο αιώνα αλλά και εξαιτίας της απώλειας κάποιων συγγραμμάτων των εκκλησιαστικών Πατέρων του 2ου αιώνα, ενώ παραθέτει προς υποστήριξη της γνησιότητας αναφορές του Τερτυλλιανού και του Κυπριανού στα Λατινικά που μιλούν για την ενότητα του Πατρός, του Γιου και του Αγίου Πνεύματος/Παρακλήτου. Παρ' όλα αυτά καταλήγει ότι «το "Κόμμα Ιωάννου" οφείλει την ύπαρξιν αυτού είτε εις παρεμβολήν εν πατερικών λατινικών συγγραμμάτων εις το αγιογραφικόν κείμενον, είτε εις επινόησιν χριστιανού τινός εν Ισπανία κατά τον Γ' ή Δ' αι.». (Τόμ. 7ος, στ. 760-762)</ref>, η γενικότερα αποδεκτή άποψη απορρίπτει την αυθεντικότητα του ''Ιωάννειου κόμματος'' «παρενεβλήθη μεταγενεστέρως εν τω θεοπνεύστω κειμένω»<ref>Ο καθηγητής Θεολογίας Χρήστος Ανδρούτσος αναφέρει στη ''Δογματική'' του: «Το χωρίον τούτο, ελλείπον μεν εν πάσι τοις αρχαίοις κώδιξι και χειρογράφοις αγνοούμενον δε υπό πάντων των Πατέρων της Εκκλησίας, παρενεβλήθη μεταγενεστέρως εν τω θεοπνεύστω κειμένω». (Χρήστος Ανδρούτσος, ''Δογματική της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας'' 5η έκδ., Αθήνα, 1956, σελ. 75) Η ''Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια'' αναφέρει ότι «σήμερον γενικώς η κριτική αρνείται την γνησιότητα αυτού». (''Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια'', Τόμ. 7ος, στ. 760) Ο Χρήστος Σπ. Βούλγαρης αναφέρει περί του «του χωρίου θεωρουμένου ως 'γλώσσης' εισαχθείσης εκ του περιθωρίου εις το κείμενον της επιστολής». (''Εισαγωγή εις την Καινήν Διαθήκην'', Τόμ. Β', Αθήνα 2003, σελ. 977) Βλέπε επίσης την εμπεριστατωμένη μελέτη του Μάρκου Α. Σιώτη, ''Αι Δογματικαί Παραλλαγαί του Κειμένου της Καινής Διαθήκης, Β. Το Τριαδικόν Δόγμα, 1. 'Comma Johanneum' '' (1967).</ref>.

==Προέλευση==
===Χειρόγραφα, μεταφράσεις και Εκκλησιαστικοί Πατέρες===
:''Βλέπε τους σχετικούς πίνακες στο τμήμα Χειρόγραφα της ΚΔ που περιλαμβάνουν το Ιωάννειο κόμμα''

Αυτό το απόσπασμα κειμένου ή «κόμμα»<ref>Μία από τις έννοιες της λέξης ''κόμμα'' στην κλασική ελληνική και λατινική γραμματεία είναι «μικρό μέρος περιόδου του προφορικού ή γραπτού λόγου». Το ''Λεξικό των Liddell και Scott'' το ορίζει ως «μικρόν μέρος περιόδου, αλλαχού, κώλον, Λατ. ''comma''».</ref> δεν περιέχεται σε κανένα από τα αρχαιότερα γνωστά ελληνικό χειρόγραφο της Καινής Διαθήκης, παρά μόνο σε οχτώ πολύ μεταγενέστερα. Σε αυτά μάλιστα είναι προφανές ότι πρόκειται για μετάφραση στα Ελληνικά η οποία βασίζεται σε μια μεταγενέστερη αναθεώρηση της Λατινικής Βουλγάτας. Σε τέσσερα από τα οχτώ χειρόγραφα προστέθηκε αργότερα αυτό το κείμενο ως εναλλακτική ανάγνωση στο περιθώριο. Όλα τα ελληνικά χειρόγραφα (ή τις προσθήκες στο περιθώριο) που περιλαμβάνουν το ''Ιωάννειο κόμμα'' εμφανίζονται μετά τον 14ο αιώνα, ενώ χειρόγραφα που χρονολογούνται από τον 16ο αιώνα και έπειτα το περιλαμβάνουν στη μορφή με την οποία εμφανίζεται σήμερα.

Το κείμενο παραλείπεται επίσης από τα χειρόγραφα όλων των αρχαίων μεταφράσεων της Καινής Διαθήκης —στη Συριακή, την Κοπτική, την Αρμενική, την Αιθιοπική, την Αραβική και την Σλαβονική, εκτός από την Λατινική. Ακόμη και στην Λατινική, δεν εμφανίζεται ούτε στην πρωτογενή Αρχαία Λατινική μετάφραση (που χρησιμοποιούν ο Αυγουστίνος) ούτε και στη Βουλγάτα, όπως εκδόθηκε αρχικά από τον Ιερώνυμο (''Κώδικας Fuldensis'', αντίγραφο του Αλκουίνου (πρώτος γραφέας του ''Κώδικα Vallicellianus'' του 9ου αιώνα).

Το γεγονός ότι τα εκατοντάδες αρχαία ελληνικά χειρόγραφα και οι αρχαίες μεταφράσεις δεν το περιέχουν κάνει φανερό ότι δεν επρόκειτο για σφάλμα κατά την αντιγραφή και γενικότερα τη μετάδοση του κειμένου<ref>Την θέση περί σφάλματος κατά την αντιγραφή των Βιβλικών χειρογράφων προτείνει η ''Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια'': «Εξ άλλου είναι γνωστόν ότι τα αγιογραφικά κείμενα επολλαπλασιάζοντο τότε δι' αντιγραφής, οι δε εκάστοτε αντιγραφείς ήσαν ποικίλης μορφώσεως και ευσυνειδησίας, τούτου δ' ένεκα και πολλαί παραποιήσεις και παραλείψεις λέξεων και φράσεων και ενίοτε ολόκληρων χωρίων εγίνοντο». (Τόμ. 7ος, στ. 760, 761)</ref>. Επιπλέον, σύμφωνα με κάποιες απόψεις, το κείμενο διασπά αδόκιμα τη συνοχή του νοήματος του συγκειμένου των προηγούμενων και επόμενων εδαφίων.

Επιπλέον, δεν γίνεται καμία αναφορά στο κείμενο αυτό από τους Έλληνες εκκλησιαστικούς Πατέρες, οι οποίοι αν το είχαν στη διάθεση τους θα το είχαν χρησιμοποιήσει στις μακραίωνες Τριαδολογικές διαμάχες, με σημαντικότερες τον Σαβελλιανισμό και τον Αρειανισμό.

===Η εμφάνιση της προσθήκης===
====4ος-6ος αιώνας: Η εμφάνιση της προσθήκης στα Λατινικά====
Η αρχαιότερη περίπτωση παράθεσης της προσθήκης σαν να αποτελούσε μέρος του κανονικού κειμένου της Επιστολής του Ιωάννη είναι μια λατινική πραγματεία με τίτλο ''Liber Apologeticus'' (1.4) του 4ου αιώνα που αποδίδεται στον Ισπανό επίσκοπο Πρισκιλλιανό ή στον ακόλουθό του Επίσκοπο Ινστάντιο. Προφανώς η επεξηγηματική αυτή ιδέα επί των εδαφίων της Επιστολής του Ιωάννη προέκυψε όταν άρχισε να δίνεται η ερμηνεία ότι η αναφορά στο Τριάδα<ref>«Φαίνεται πιο πιθανό ότι [το Ιωάννειο κόμμα] προστέθηκε σε μια προγενέστερη Λατινική έκδοση της 1ης Ιωάννη ως περιθωριακή σημείωση, πιθανώς λόγω της ανησυχίας για το ότι ούτε ένα εδάφιο της Καινής Διαθήκης δεν υποστηρίζει άμεσα το δόγμα της Τριάδας». (''The Expositor's Bible Commentary: Hebrews-Revelation'' Revised ed., Zondervan, 2006, Τόμ 13ος, σελ. 494) «Κανένα άλλο κείμενο της Καινής Διαθήκης δεν προδίδει την τριαδιστική εκλέπτυνση του Κόμματος, το οποίο δεν αναφέρει μόνο τρεις θεϊκές οντότητες (όπως κάνει το Ματθ. 28:19) αλλά επίσης ότι είναι ένα». (Raymond E. Brown, ''The Epistles of John'' (Anchor Bible), Doubleday, 1982, σελ. 776)</ref>, ερμηνεία η οποία πιθανώς γράφτηκε ως σημείωση στο περιθώριο του κειμένου αρχικά και στη συνέχεια, με την πάροδο του χρόνου, ενσωματώθηκε μέσα στο κυρίως κείμενο.

Κατά τον 5ο αιώνα αυτό το ερμηνευτικό απόσπασμα άρχισε να παρατίθεται από Λατίνους Πατέρες στη Βόρεια 6ο αιώνα και έπειτα εμφανίζεται όλο και πιο συχνά στα χειρόγραφα της Αρχαίας Λατινικής μετάφρασης και της Βουλγάτας<ref>Το ''Ιωάννειο κόμμα'' δεν εμφανίζεται σε κανένα χειρόγραφο της Λατινικής Βουλγάτας πριν από το Πάπα Πίου ΙΒ΄ που εκδόθηκε το 1943, η Βουλγάτα θεωρείται ότι είναι «εντελώς απαλλαγμένη από οποιοδήποτε λάθος σε ζητήματα πίστης και ηθικής». Παρόλο που μέχρι και το 1897 ο Πάπας Λέων ΙΓ΄ υποστήριζε το παραποιημένο λατινικό κείμενο της Βουλγάτας, σημερινές Ρωμαιοκαθολικές μεταφράσεις έχουν αναγνωρίσει αυτό το λάθος του κειμένου.</ref>.

====13ος-14ος αιώνας: Η εμφάνιση της προσθήκης στα Ελληνικά====
Στην πραγματικότητα, αναφορά σε αυτό το κείμενο εμφανίζεται για πρώτη φορά στα Ελληνικά σε μια ελληνική έκδοση των ''Πρακτικών της Δ΄ Λατερανής Συνόδου'' το ελληνικό κείμενο της Καινής Διαθήκης, αυτή η εμβόλιμη φράση εμφανίζεται για πρώτη φορά σε ένα δίγλωσσο ελληνολατινικό χειρόγραφο του 14ου αιώνα γραμμένο στην Ιταλία, το ''Οττοβονιανό χειρόγραφο 298'' (Codex Ottobonianus, Αρ. 629), το οποίο παρουσιάζει διαφορές στη διατύπωση σε σχέση με τη μεταγενέστερη μορφή που επικράτησε ως τη σύγχρονη εποχή. Η επόμενη αναφορά που συναντάται γίνεται από έναν ελληνόγλωσσο συγγραφέα, τον Δομινικανό μοναχό Μανουήλ Καλέκα κατά τον 15ο αιώνα. Στις έντυπες εκδόσεις του ελληνικού κειμένου της Καινής Διαθήκης το Αρχιεπίσκοπο του Τολέδου, σε μετάφραση από τα Λατινικά.

====15ος-16ος αιώνας: Η διάδοση====
Σταδιακή ήταν και η εξέλιξη στην περίπτωση του ''Βυζαντινού Κειμένου'' (Byzantine/Majority Text), δηλαδή ενός μεγάλου συνόλου ελληνικών χειρογράφων που παράχθηκαν κατά τη διάρκεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, από τον 6ο έως και τον 15ο αιώνα που εκπροσωπούν ποσοστό περίπου 40% σε σχέση προς το σύνολο των ελληνικών χειρογράφων (πάπυρων, μεγαλογραμμάτων, μικρογράμματων κωδίκων κ.λ.π.) της Κ.Δ. που ανέρχονται σε 5.664. Αυτή η μορφή κειμένου με το πέρασμα του χρόνου ενσωμάτωσε συσσωρευτικά όλο και περισσότερες προσθήκες στο Βιβλικό κείμενο σε σύγκριση με τα αρχαιότερα χειρόγραφα. Στο Βυζαντινό Κείμενο, το οποίο βρίσκεται σε συμφωνία κατά 98% και πλέον με το ''Textus Receptus''<ref>George Ricker Berry, ''The Interlinear Literal Translation of the Greek New Testament'', Hinds & Noble, New York, 1897, σελ. ii.</ref>, περιλήφθηκε τελικά η παρεμβολή του ''Ιωάννειου κόμματος''<ref>Το [http://www.myriobiblos.gr/bible/nt2/john_1/5.asp 5ο κεφάλαιο της 1ης Ιωάννη]] κατά το ''Βυζαντινό Κείμενο'', όπως εμφανίζεται στον ιστότοπο [http://www.myriobiblos.gr/ myriobiblos.gr].</ref>. Πρώτα κατέληξε να γίνει «καθολικώς αποδεκτόν από ολόκληρον τον λατινόφωνον χριστιανικόν κόσμον ως γνήσιον Γραφικόν χωρίον» και αργότερα «μετά τον ΙΑ' αι. μετεφράσθη εις την ελληνικήν ώς έχει νυν εις το παραδεδεγμένον κείμενον και εισήχθη εις το κείμενον ελαχίστων χειρογράφων του ΙΕ' αι.»<ref>''Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια'', Τόμ. 7ος, στ. 760.</ref>.

Στο Κείμενο της Καινής Διαθήκης που επιμελήθηκε ο Έρασμος το 1516 και 1519 δεν περιλαμβανόταν αρχικά το ''Ιωάννειο κόμμα'' καθώς ακολούθησε το κείμενο των διαθέσιμων αρχαιότερων ελληνικών κειμένων. Εντούτοις, στην τρίτη έκδοση του ''Κειμένου'' του το 1522 αναγκάστηκε να το συμπεριλάβει.

Στο ''Κείμενο'' του Εράσμου στηρίχτηκε ο Ρομπέρ Εστιέν (Στέφανος) και περιέλαβε το νόθο κείμενο στην 3η έκδοση του 1550 και στο ''Κείμενο του Ελζεβίρ'' του 1633, το οποίο έγινε ευρύτερα γνωστό ως ''Textus Receptus''. Υπήρξε ακόμη μεγαλύτερη διάδοση όταν το ενσωμάτωσαν τόσο η Κλημεντίνεια Βουλγάτα του 1592, η οποία υπήρξε η επίσημη Βίβλος της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, όσο και η μετάφραση ''Ρέιμς'' (Rheims).

Ο Λούθηρος θεώρησε το ''Ιωάννειο κόμμα'' ως εκτός κανόνα και ποτέ δεν το συμπεριέλαβε στη μετάφραση της Βίβλου του<ref>William F. Beck, ''The New Testament in the Language of Today'', Revised ed., Concordia Publishing House, 1967, σελ. 424. Εντούτοις, μεταγενέστερες εκτυπώσεις το ενσωμάτωσαν αρχίζοντας από το Sigmund Feyerabend) το Johannes Bugenhagen) το απέρριψε «για χάρη της αλήθειας». Αν και ο Τίντεϊλ το έβαλε μέσα σε αγκύλες ως αμφισβητούμενο, περιλήφθηκε στο κυρίως σώμα της Μετάφρασης του Βασιλέως Ιακώβου. Το ''Ιωάννειο κόμμα'' διαδόθηκε ευρύτερα καθώς παρεισέφρυσε σύντομα από τα χειρόγραφα στις έντυπες τυπογραφικές εκδόσεις που έκαναν την εμφάνισή τους κατά τη διάρκεια του 16ου και 17ου αιώνα<ref>Frederick Carl Eiselen, Edwin Lewis & David G. Downey, ''The Abingdon Bible Commentary'', Abingdon-Cokesbury Press, 1979, σελ. 1357.</ref>.

==Η αποκατάσταση του κειμένου==
thumb|260px|Απόσπασμα από τον [[Σιναϊτικός Κώδικας|Σιναϊτικό Κώδικα<br>(4ος αιώνας, Βρετανικό Μουσείο)<br>όπου περιέχονται τα εδάφια 1 Ιωάννη 5:7, 8.<br>Οι χρωματισμένες λέξεις αναφέρουν:<br>«ΤΡΕΙCΕΙ<br>CIΝΟΙΜΑΡΤΥΡΟΥΝ<br>ΤΕCΤΟΠΝ[ΕΥΜ]ΑΚΑΙΤΟΥ<br>ΔΩΡΚΑΙΤΟΑΙΜΑ»]]

===16ος-18ος αιώνας: Η σύγκρουση===
Ο Έρασμος, ακολουθώντας τα αρχαιότερα ελληνικά χειρόγραφα, δεν περιέλαβε με τόλμη το ''Ιωάννειο κόμμα'' στις δύο πρώτες εκδόσεις της Καινής Διαθήκης που επιμελήθηκε  το 1516 και 1519<ref>«Η Καινή Διαθήκη του Εράσμου, ως κίνηση που έγινε από ένα άτομο και ως πρόκληση για την εξουσία, μπορεί να συγκριθεί για τη γενναιότητά της με τις Ενενήντα Πέντε Θέσεις του Λούθηρου. [...] Ο Έρασμος δεν ήταν προετοιμασμένος για τις επιθέσεις που ακολούθησαν [και] κάτω από πίεση επανέφερε το επονομαζόμενο ''Ιωάννειο Κόμμα'' των "Τριών Ουράνιων Μαρτύρων" της Πρώτης Επιστολής του Ιωάννη [για το οποίο επέδειξε] τόλμη με τον αρχικό αποκλεισμό του». (E. Gordon Rupp & Philip S. Watson, ''Luther and Erasmus: Free Will and Salvation (Library of Christian Classics)'', New ed., Westminster John Knox Press, 1978, σελ. 6)</ref>. Αυτό προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία καθώς η διαδεδομένη λειτουργική μετάφραση της Εκκλησίας ήταν αποκλειστικά και μόνο η Βουλγάτα. Ο Έρασμος, καθώς έκανε πρόσθετη έρευνα χειρογράφων με τα ίδια αποτελέσματα, αποκρίθηκε ότι θα το περιλάμβανε εφόσον θα του εμφάνιζαν έστω και ένα χειρόγραφο που θα περιείχε το απόσπασμα αυτό. Δεν θα μπορούσε να φανταστεί ότι τελικά θα έκανε την εμφάνιση του ένα τέτοιο ελληνικό χειρόγραφο —προφανώς κατασκευασμένο κατά παραγγελία για την συγκεκριμένη περίπτωση<ref>Αφορά τον ''Κώδικα Montofortianus'' (Αρ. χειρ. 61). Οι ερευνητές πιστεύουν ότι αυτό το χειρόγραφο γράφτηκε στην Οξφόρδη γύρω στο 1520 από έναν Φραγκισκανό μοναχό ονόματι Φρόι (Froy) ή Ρόι (Roy) ο οποίος έκανε χρήση των αμφιλεγόμενων λέξεων με βάση τη Λατινική Βουλγάτα.</ref>. Τελικά, ο Έρασμος —παρά τις υποψίες που διατηρούσε αλλά και τις δυσχέρειες που του προκαλούσαν αντίπαλοι που ήταν πρόθυμοι να καταφύγουν ακόμη και στην πλαστογραφία— κράτησε το λόγο του και κατ' αυτό τον τρόπο εξαναγκάστηκε στην τρίτη έκδοση του ''Κειμένου'' του το 1522 να συμπεριλάβει και το αμφισβητούμενο κείμενο.

Σχεδόν δύο αιώνες αργότερα, ο Τριάδας. Στο πρωτοποριακό για τη Βιβλική έρευνα έργο ''Ιστορική Έκθεση για Δύο Αξιοσημείωτες Παραφθορές της Γραφής'' (An Historical Account of Two Notable Corruptions of Scripture)<ref>Σχετική αναφορά βρίσκεται [http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/catalogue/viewcat.php?id=THEM00099 εδώ], στον ιστότοπο του [http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/ Newton Project].</ref>, το οποίο εκδόθηκε για πρώτη φορά το Μεσαίωνα και των πρώτων αιώνων που ακολούθησαν, οποιοσδήποτε τολμούσε να γράψει εναντίον του Τριαδικού δόγματος στην Αγγλία γινόταν αντικείμενο σκληρού διωγμού. Μέχρι ακόμη και το Βιβλικών μεταφράσεων, ο Νεύτων απέδειξε ότι οι επίμαχες λέξεις οι οποίες παρείχαν υποστήριξη στο δόγμα της Τριάδας δεν περιέχονταν στα πρωτότυπα θεόπνευστα κείμενα των Ελληνικών Γραφών. Στη συνέχεια, ανίχνευσε την οδό μέσω της οποίας το νόθο κείμενο παρεισέφρησε στις λατινικές εκδόσεις, αρχικά ως περιθωριακή σημείωση και αργότερα μέσα στο κύριο κείμενο. Έδειξε ότι για πρώτη φορά περιλήφθηκε σε ελληνικό κείμενο το Ισπανό Καρδινάλιο Χιμένεθ,  στο ''Κομπλούτειο Πολύγλωττο'' (Complutensian Polyglot) με την υποστήριξη ενός μεταγενέστερου ελληνικού χειρογράφου το οποίο είχε διορθωθεί με βάση το λατινικό. Ολοκληρώνοντας, ανέφερε σχετικά με την έννοια και τα συμφραζόμενα του εδαφίου: «Έτσι [δηλ. χωρίς την προσθήκη] το νόημα είναι απλό και φυσικό και το επιχείρημα πλήρες και ισχυρό· αν όμως εισάγεις τη μαρτυρία των "Τριών στον Ουρανό" το διακόπτεις και το καταστρέφεις»<ref>Ισαάκ Νεύτων, ''An Historical Account of Two Notable Corruptions of Scripture'', Έκδοση του 1830, Λονδίνο, σελ. 60.</ref> <ref>Με αυτή την άποψη συμφωνεί ο καθηγητής Χίμπερντ Έντμοντ: «Η εσωτερική απόδειξη [ενν. της Επιστολής] είναι επίσης καθοριστική εναντίον της αυθεντικότητας τους [δηλ. των πρόσθετων λέξεων]». (D. Edmond Hiebert, "An Exposition of 1 John 5:1-12", Bibliotheca Sacra 147 (1990) 216-230, σελ. 226)</ref>

Στις αρχές του 18ου αιώνα, ο φημισμένος κληρικός και Βιβλικός ερμηνευτής Matthew Henry) αναφέρθηκε στην ήδη υπάρχουσα τότε αμφισβήτιση της γνησιότητας του αποσπάσματος των «τριών ουράνιων μαρτύρων». Αν και ο ίδιος "δεν επιθυμούσε να συμμετάσχει στη διαμάχη", στο ''Σχολιολόγιό'' του ακολούθησε το κείμενο του ''Textus Receptus'' και ασχολήθηκε ερμηνευτικά με την περικοπή. Ανέφερε ότι "υπήρχαν κάποιες λογικές εικασίες που φαίνεται να υποστηρίζουν το παρόν κείμενο και την παρούσα διατύπωση"<ref>''Matthew Henry's Commentary on the Bible'', Τόμ. 6ος, σελ. 1089, διαθέσιμο στο ίντερνετ [http://www.ccel.org/ccel/henry/mhc6.iJo.vi.html εδώ], στον ιστότοπο του [http://www.ccel.org/ Christian Classics Ethereal Library].</ref>. Εντούτοις, πέρα από τις θεολογικές προεκτάσεις, οι επισημάνσεις του σχετικά με την προέλευση του ''Ιωάννειου κόμματος'' έλαβαν σαφείς απαντήσεις κατά τους επόμενους αιώνες από την κριτική του Βιβλικού κειμένου.

===19ος & 20ος αιώνας===
Καθώς η Karl Lachmann) το 1831, το ''Ιωάννειο κόμμα'' απορρίφτηκε από τις κριτικές εκδόσεις του ελληνικού κειμένου καθώς θεωρήθηκε ως δογματική επέκταση του κειμένου στη λατινική παράδοση. Νεότερες κριτικές εκδόσεις του κειμένου της Καινής Διαθήκης, όπως των Νέστλε-Άλαντ (Nestle-Aland, ''Novum Testamentum Graece'') και των Γουέστκοτ-Χορτ (Westcott-Hort, ''The New Testament in the Original Greek'')<ref>[http://www.ccel.org/ccel/bible/gntwh.iJohn.5.html 1 Ιωάννη κεφ. 5.]</ref> προώθησαν την αποκατάσταση του Βιβλικού κειμένου.

Εξέχοντες θεολόγοι και Βιβλικοί λόγιοι όπως ο Albert Barnes)<ref>Albert Barnes, ''New Testament Notes'', Baker Book House, 1832, σελ. 4454-4457, διαθέσιμο στο ίντερνετ [http://www.ccel.org/ccel/barnes/ntnotes.xxvi.v.vii.html εδώ], στον ιστότοπο του [http://www.ccel.org/ Christian Classics Ethereal Library].</ref> και ο Philip Schaff)<ref>Philip Schaff, ''A Companion to the Greek Testament and the English Version'', Harper & Brothers, 1883, σελ. 192, 193, 429 και 430.</ref> απέρριψαν με σαφή επιχειρήματα τη γνησιότητα του ''κόμματος''.

===20ος αιώνας===
Ως συνέπεια, η πλειονότητα των Βιβλικών μεταφράσεων διεθνώς έχει αφαιρέσει εντελώς το αμφισβητούμενο κείμενο<ref>Μεταφράσεις που αφαίρεσαν εντελώς το ''Ιωάννειο κόμμα'' είναι στα Ελληνικά
:* η ''Νεοελληνική Δημοτική Μετάφραση'', συλλογικό έργο των Καθηγητών της Ερμηνείας της Καινής Διαθήκης Σ. Αγουρίδη, Π. Βασιλειάδη, Ι. Γαλάνη, Γ. Γαλίτη, Ι. Καραβιδόπουλου και Β. Στογιάννου (Εκδ. Βιβλικής Εταιρίας, 1985), 
:* η ''Καινή Διαθήκη, Μεταγλώττιση'' (Εκδ. Βίβλος, 1991) και 
:* η ''Β.&Φ.Ε. Σκοπιά, 1997, στα Αγγλικά [http://www.watchtower.org/bible/1jo/chapter_005.htm εδώ]).

Στα Αγγλικά το παραλείπουν, για παράδειγμα, 
:* η Ρωμαιοκαθολική ''Βίβλος της Ιερουσαλήμ'' (The Jerusalem Bible),
:* η ''[http://www.vatican.va/archive/ENG0839/__P12F.HTM Νέα Αμερικανική Βίβλος]'' (New American Bible),
:* η ''Ζωντανή Βίβλος'' (Living Bible),
:* η ''[http://gwt.scripturetext.com/1_john/5.htm Αγία Γραφή, Λόγος Θεού]'' (God's Word Translation)
:* η ''[http://www.ccel.org/ccel/bible/asv.iJohn.5.html Αμερικανική Στερεότυπη Μετάφραση]'' (American Standard Version of the Holy Bible)
:* η Προτεσταντική ''Σημερινή Αγγλική Μετάφραση'' (Today's English Version),
:* η ''Νέα Διεθνής Μετάφραση'' (New International Version),
:* η ''[http://erv.scripturetext.com/1_john/5.htm Αγγλική Αναθεωρημένη Μετάφραση]'' (English Revised Version), 
:* η ''[http://www.ccel.org/ccel/bible/web.iJohn.5.html Παγκόσμια Αγγλική Μετάφραση]'' (World English Bible),
:* η ''[http://www.ccel.org/ccel/bible/weymou.ii.iJohn.5.html Αγία Γραφή υπό Γουέιμαουθ]'' (Holy Bible: Weymouth New Testament)
:* η ''Νέα Επισχολιασμένη Βίβλος της Οξφόρδης'' (The New Oxford Annotated Bible), 
:* η ''Αμερικανική Μετάφραση'' (The Complete Bible: An American Translation),
:* η ''Μετάφραση Φίλιπς'' (Philips Modern English), 
:* η ''Αναθεωρημένη Στερεότυπη Μετάφραση'' (Revised Standard Version), 
:* η ''Νέα Αγγλική Βίβλος'' (New English Bible), 
:* η ''[http://www.ccel.org/ccel/bible/darby.iJohn.5.html Νέα Μετάφραση από τις Πρωτότυπες Γλώσσες υπό Τζ. Ν. Ντάρμπι]'' (The Holy Scriptures: A New Translation from the Original Languages by J. N. Darby),
:* η ''Νέα Αμερικανική Στερεότυπη'' (New American Standard, σε έκδοση Σπύρου Ζωδιάτη)

και πλήθος άλλων.
<br>
Αξίζει να σημειωθεί ότι την ίδια πρακτική  ακολούθησε και η νεότερη έκδοση του επίσημου Ρωμαιοκαθολικού κειμένου της Καινής Διαθήκης, της [http://www.vatican.va/archive/bible/nova_vulgata/documents/nova-vulgata_index_lt.html Νέας Βουλγάτας], η οποία αναφέρει: «<sup>7</sup> Quia tres sunt, qui testificantur: <sup>8</sup> Spiritus et aqua et sanguis; et hi tres in unum sunt». (Διαθέσιμη η παράθεση στο ίντερνετ [http://www.vatican.va/archive/bible/nova_vulgata/documents/nova-vulgata_nt_epist-i-ioannis_lt.html#5 εδώ].</ref> ενώ άλλες το περιλαμβάνουν στο κύριο σώμα του κειμένου αλλά επεξηγούν το ζήτημα σε υποσημείωση<ref>Στα Ελληνικά, ορισμένα παραδείγματα αποτελούν η
:* ''Η Καινή Διαθήκη των Τεσσάρων Καθηγητών'' η οποία τοποθετεί το κείμενο σε αγκύλες και αναφέρει ότι «το εντός της παρενθέσεως δεν υπάρχει εις τα κυριώτερα χειρόγραφα»,
:* η ''Η Αγία Γραφή, Μετάφραση από τα Πρωτότυπα Κείμενα'' η οποία τοποθετεί το κείμενο σε αγκύλες και σχολιάζει ότι «το εντός των αγκυλών κείμενο δεν υπάρχει στα κυριότερα χειρόγραφα» και
:* η ''Η Αγία Γραφή-Μεταφορά στη Νεοελληνική'' η οποία έχει το κείμενο με μικρότερους πλάγιους χαρακτήρες και αναφέρει στην υποσημείωση ότι «στο κεφάλαιο 5 και εδάφια, 7 και 8, το μικρό κείμενο —που εδώ δίνεται με μικρότερα και κυρτά γράμματα— θεωρείται από την επιστήμη των κειμένων ως παρείσακτο».

Κάποιες αγγλικές μεταφράσεις που περιλαμβάνουν το ''Ιωάννειο Κόμμα'' είναι οι
:* ''Young’s Literal Translation'' (YLT),
:* ''Revised Websters Strongs-Numbered Bible'',
:* ''King James Version'' (KJV),
:* ''New King James Version'' (NKJV),
:* ''The Cambridge Paragraph Bible Of The Authorized English Version'' (AV 1873),
:* ''The Amplified Bible'' (AMP) και
:* ''The Interlinear Literal Translation Of The Greek New Testament'' (Newberry Interlinear).</ref>. Όχι μόνο το σύνολο των Ρωμαιοκαθολικών μελετητών, αλλά ουσιαστικά όλοι οι σύγχρονοι μελετητές έχουν αναγνωρίσει ομόφωνα ότι το ''Ιωάννειο κόμμα'' «δεν είναι ούτε γνήσιο ούτε αυθεντικό» και ότι «αποτελεί προσθήκη στα Βιβλικά χειρόγραφα»<ref>Raymond E. Brown, ''The Epistles of John'' (Anchor Bible), Doubleday, 1982, σελ. 776, 781.</ref>. Όπως αναφέρει η ''Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια'', «συμφώνως προς τα πορίσματα ταύτα της κριτικής, όλαι αι νεώτεραι κριτικαί εκδόσεις του ελληνικού κειμένου και αι ξέναι μεταφράσεις απήλειψαν το χωρίον από το κείμενον ως μη δυνάμενον να αξιώση ιωάννειον καταγωγήν»<ref>''Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια'', τόμ. 07, στ. 760.</ref>

====Η Καινή Διαθήκη του Πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης====
Στο κείμενο της Καινής Διαθήκης του Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης του Θεολογικής Σχολής της Χάλκης Βασίλειος Αντωνιάδης το χαρακτηρίζει νόθο<ref>«Για τους λόγους αυτούς στην έκδοσι της ιεράς συνόδου ο Β. Αντωνιάδης τη φράσι αυτή τη χαρακτηρίζει σα νόθο και την τυπώνει με μικρότερα στοιχεία». (Δρ Κωνσταντίνος Σιαμάκης, ''Η Παράδοσι του Κειμένου της Αγίας Γραφής'', Έκδ. Ιεράς Μητρόπολεως Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας, 1995, σελ. 20)</ref> και παρατηρεί: «Το χωρίον τούτο ού μόνον κατά τας βάσεις της παρούσης εκδόσεως, αλλ' ουδέ κατ' εξαίρεσιν εφαίνετο εγχωρούν, ως όλως αμάρτυρον από των εκκλησιαστικών κειμένων, από των πατέρων και διδασκάλων της Ανατολικής Εκκλησίας, από των αρχαίων μεταφράσεων, από των αρχαιοτέρων απογράφων της Σλαυικής μεταφράσεως, και αυτής έτι της Λατινική, και από πάντων των γνωστών ελληνικών χειρογράφων, των ''γεγραμμένων ανεξαρτήτως της κατά μικρόν εισαχθείσης εις την Βουλγάταν προσθήκης''. Διατηρείται κατά γνώμην της Ιεράς Συνόδου»<ref>''Η Καινή Διαθήκη Εγκρίσει της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας'', Εν Κωνσταντινουπόλει, Εκ του Πατριαρχικού Τυπογραφείου, 1912, σελ. ζ'. Βλέπε επίσης Καραβιδόπουλος Δ. Ιωάννης, ''Εισαγωγή Στην Καινή Διαθήκη'', 2η έκδ., Εκδ. Πουρναράς, Θεσσαλονίκη 1998, σελ. 448</ref>. Η ίδια πηγή αναφέρει ότι ακόμη και μεταξύ των νεότερων χειρογράφων που σώζονται, τα οποία θεωρούνται «δόκιμα» και χρησιμοποιήθηκαν στη σύνταξη του ''Πατριαρχικού κειμένου'', όπως το χειρόγραφο 9 της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, "σώζουν τινάς ιδιότητας των αρχαιοτέρων" περιλαμβάνοντας «και την παράλειψιν του Α' Ιωάννου ε' 7-8 περί των τριών μαρτύρων εν τω ουρανώ»<ref>''Η Καινή Διαθήκη Εγκρίσει της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας'', Εν Κωνσταντινουπόλει, Εκ του Πατριαρχικού Τυπογραφείου, 1912, σελ. στ'.</ref>.  Στην πλειονότητά τους, οι εκδόσεις που βασίζονται ουσιαστικά στο λεγόμενο «Πατριαρχικό κείμενο», έχουν ενσωματώσει —είτε μέσα σε αγκύλες, είτε χρησιμοποιώντας διαφορετικό τύπο γραμμάτων— και επεξεργαστεί ερμηνευτικά το ''Ιωάννειο Κόμμα''<ref>Βλέπε ''Η Καινή Διαθήκη: Κείμενο και Ερμηνευτική Απόδοση'' υπό Ι. Θ. Κολιτσάρα, ''Η Καινή Διαθήκη μετά Συντόμου Ερμηνείας'' του Π. Ν. Τρεμπέλα και Η Αγία Γραφή, Μετάφραση από τα Πρωτότυπα Κείμενα.</ref>.

====Η Ορθόδοξη ερμηνευτική θέση====
Η παρουσία του ''"κόμματος"'' στην νεώτερη Ορθόδοξη ερμηνευτική παράδοση οφείλεται στο γεγονός ότι ''"μαρτυρεί την πίστιν της Εκκλησίας"''<ref>Φούντας Ιερεμίας (Αρχιμ.), 'Η περί Προϋπάρξεως του Ιησού Χριστού Διδασκαλία της Αγίας Γραφής κατά τον Ιερόν Χρυσόστομον', Αθήνα 2002, σελ. 127</ref> αφού όπως διδάσκει «η ορθόδοξος Δογματική, η αΐδιος σχέσις των Τριών Προσώπων ή Υποστάσεων ερμηνεύεται εκ της ενότητος αυτών, εκ του ότι 'ούτοι οι τρεις εν εισίν', ως λέγει το 'κόμμα του Ιωάννου'»<ref>ό.π., σελ. 129</ref>. Στον ίδιο λόγο στηρίζει την ερμηνευτική παρουσία του χωρίου στην Ορθόδοξη Εκκλησία και ο Ν. Σωτηρόπουλος: «Δια της, εκ των υστέρων έστω, θέσεως αυτού εις το ιερόν κείμενον το χωρίον τούτο, καίτοι αυτό μη μαρτυρούμενον, ουχ ήττον όμως μαρτυρεί σαφέστατα την πίστιν της Εκκλησίας εις το τριαδικόν άμα και ενιαίον του θεού»<ref>Σωτηρόπουλος Νικόλαος, 'Ο Ιησούς Γιαχβέ', 2η έκδ., εκδ. 'Ο Σταυρός', Αθήνα 1988, σελ. 34. Βλέπε επίσης του ιδίου ''Ερμηνεία δυσκόλων χωρίων της Γραφής'', τόμ. Γ', σελ. 527-538.</ref>. Υποστηρίζει μάλιστα ότι η θεολογική ιδέα του ''"κόμματος"'' ενυπάρχει στα εδάφια Ιωάννης 10:30<ref>''"εγώ καί ο πατήρ έν εσμεν"''</ref>και 38<ref>''"εν εμοί ο πατήρ καγώ εν τώ πατρί"''</ref>: «Η ιδέα άλλωστε η εκφραζόμενη εν 'τω κομμάτι του Ιωάννου' εκφράζεται και εν αδιαμφισβητήτω χωρίω της Καινής Διαθήκης, το Ιωάν. 10:30, μετά της διαφοράς, ότι εν τω χωρίω τούτω, επειδή ο λόγος ήτο μόνον περί Πατρός και Υιού, εκφράζεται η ενότης των δύο μόνον προσώπων: 'Εγώ και ο Πατήρ εν εσμέν'. Η ενταύθα τονιζομένη ενότης, ως η συνάφεια του χωρίου δεικνύει, είνε ουσιαστική και όχι ηθική. Η ηθική ενότης (ενότης θελήσεως) εξυπακούεται βεβαίως, αλλ' ως φυσική συνέπεια της ουσιαστικής ενότητος (ενότητος φύσεως). Κατά ταύτα εκ της απορρίψεως 'του κόμματος του Ιωάννου' οι αντιτριαδίται ουδέν καρπούνται και οι εις την Τριάδα πιστεύοντες ουδέν ζημιούνται. Το Ιωάν. 10:30 μένει ακλόνητον. Επίσης ακλόνητον μένει το Ιωάν. 14:8-11. Η εν αλλήλοις ενοίκησις και περιχώρησις των θείων προσώπων, ως θέμα πίστεως τιθεμένη εν τω χωρίω τούτω, οφείλεται εις την ταυτότητα της ουσίας αυτών Πρβλ. και Ιωάν. 10:38»<ref>ό.π., σελ. 34.</ref>.

Ο Ιερεμίας Φούντας γράφει σχετικά: «Δια την ιστορίαν όμως πάλιν της ερμηνείας λέγομεν ότι υπάρχουν και έτεροι, ευάριθμοι μάλιστα και αυτοί, οίτινες δέχονται την γνησιότητα του 'κόμματος', με ευφυά, τω όντι, επιχειρήματα, όχι όμως, κατά την γνώμην μας, αναντίρρητα [...] Όσοι εν τούτοις επιθυμούν να έχουν μίαν πλήρη πληροφορίαν δια το θέμα, παραπέμπονται, δια μεν την αυθεντικότητα της περικοπής, εις τας σπουδαίας διατριβάς των Bengelius, Ernesti, Horsley, Knittel, Nolan, Hales και (υπεράνω όλων) του λίαν λογίου Burgess»<ref>Φούντας Ιερεμίας, ό.π., σελ. 127, 128 (υποσημ. #91)</ref>. Επίσης, ο Ν. Σωτηρόπουλος ισχυρίζεται ότι «καλοί έρμηνευταί ευρίσκουν σαφείς υπαινιγμούς αυτού εις τον Τερτυλλιανόν και τον Κυπριανόν»<ref>Ό.π., σελ. 33</ref>.

Ο Παναγιώτης Δημητρόπουλος, αν και παραδέχεται ότι «σήμερον γενικώς η κριτική αρνείται την γνησιότητα αυτού», υπεραμύνεται της ενσωμάτωσης του αμφιλεγόμενου κειμένου και παρατηρεί: «Εν πρώτοις το κείμενον της κριτικής εκδόσεως Nestle και Aland, απηλλαγμένον του 'Κόμματος', είναι λίαν ανώμαλον συντακτικώς. Ήδη ο πολύς Ευγένιος Βούλγαρης παρετήρησεν ότι υπάρχει ασυνήθης ανωμαλία εις την σύνταξιν του στίχου 7 του ελληνικού κειμένου, ήτις άνευ της προσθήκης του 8ου στίχου αποβαίνει απαράδεκτος σολοικισμός». Και προσθέτει ως αντεπιχείρημα στους ισχυρισμούς ότι το χωρίο δεν μπορεί να προέρχεται από τον Ιωάννη: «Ο ίδιος ο Ιωάννης ποιείται λόγον περί της μαρτυρίας του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος περί του Ιησού Χριστού ως του ενανθρωπήσαντος Υιού του Θεού, ην ο ίδιος ήκουσεν ιδίοις ωσίν υπό του Ιησού Χριστού βεβαιουμένην δια των εξής: "Μαρτυρεί περί εμού ο πέμψας με Πατήρ" (Ιω. η' 18) και "ο πέμψας με Πατήρ, εκείνος μεμαρτύρηκε περί εμού" (Ιω. ε' 37). Περί δε της μαρτυρίας του Λόγου, ήτοι περί της μαρτυρίας εαυτού, λέγει επίσης: "Καν εγώ μαρτυρώ περί εμαυτού, αληθής εστίν η μαρτυρία μου, ότι οίδα πόθεν ήλθον και που υπάγω" (Ιω. η' 14) και "εγώ ειμί ο μαρτύρων περί εμαυτού" (Ιω. η' 18). Και περί της μαρτυρίας του Αγίου Πνεύματος ομιλεί ωσαύτως, λέγων "όταν έλθη ο Παράκλητος [...] το πνεύμα της αληθείας, ο παρά του Πατρός εκπορεύεται, εκείνος μαρτυρήσει περί εμού" (Ιω. ιε' 26). Είναι λοιπόν σαφές και επέκεινα πάσης αμφιβολίας βέβαιον, ότι ο Ιωάννης ομιλεί περί της μαρτυρίας των τριών προσώπων, του Πατρός, του Λόγου και του Αγίου Πνεύματος περί του Υιού του Θεού. Θα ήτο μάλιστα όλως αδιανόητον να δεχθώμεν ότι, γράφων ούτος κυρίως προς καταπολέμησαν των μη ομολογούντων "Ιησούν Χριστόν εν σαρκί εληλυθότα" (Α' Ιω. δ' 3), επεκαλέσθη προς απόδειξιν της πραγματικής εν σαρκί ελεύσεως του Ιησού Χριστού την ατελή μαρτυρίαν των τριών εν τη γη μαρτύρων και παρέλιπε να επικαλεσθή την ουράνιον μαρτυρίαν του Πατρός, του Λόγου και του Αγίου Πνεύματος»<ref>''Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια'', Τόμ. 7ος, στ. 764.</ref>.

==Υποσημειώσεις==
<div style="font-size: 85%"><references/></div>

The '''Comma Johanneum''' is a comma (a short clause) contained in most translations of the King James Version,  reads as follows (with the Comma in bold print):

:5:7 ''"For there are three that bear record '''in heaven, the Father, the Word, and the Holy Ghost: and these three are one.''
:5:8 '''''And there are three that bear witness in earth''', the Spirit, and the water, and the blood: and these three agree in one."''

The resulting passage is an explicit reference to the Father, Son and Arians), had it existed then. Most Churches now agree that the theology contained in the Comma is true, but that the Comma is not an original part of the Epistle of John.

==Origins==
thumb|250px|left|Excerpt from [[Codex Sinaiticus including 1 John 5:7–9. It lacks the Comma Johanneum. The purple-coloured text says: "There are three witness bearers, the Spirit and the water and the blood".]]

Several early sources which one might expect to include the Comma Johanneum in fact omit it.  For example, although St. Jerome's writings of the fourth century give no evidence that he was aware of the Comma's existence.<ref>[http://www.newadvent.org/cathen/08435a.htm Catholic Encyclopedia, "Epistles of St John"]</ref> (The Codex Fuldensis, a copy of the Vulgate made around 546, contains a copy of Jerome's ''Prologue to the Canonical Gospels'' which seems to reference the Comma, but the Codex's version of 1 John omits it, which has led many to believe that the ''Prologue''<nowiki>'s</nowiki> reference is spurious.)<ref name="metzger">Bruce M. Metzger, ''A Textual Commentary on the Greek New Testament'', 2nd ed., Stuttgart, 1993.</ref>

The earliest reference to what might be the Comma appears with the 3rd-century Church father NA27 and UBS4) which consider Cyprian a witness ''against'' the Comma. They would not do this were they to think him to have quoted it. 

The first work to quote the Comma Johanneum as an actual part of the Epistle's text appears to be the 4th century Latin homily ''Liber Apologeticus,'' probably written by Priscillian of Ávila (died 385), or his close follower Bishop Instantius. "Apparently the gloss arose when the original passage was understood to symbolize the Trinity (through the mention of three witnesses: the Spirit, the water, and the blood), an interpretation that may have been written first as a marginal note that afterwards found its way into the text."<ref name="wallace" />

This part of the homily apparently then became worked into copies of the Vulgate, roughly around the year 800; the passage in the Vulgate was then back-translated into the Greek.  Out of the thousands of manuscripts currently extant which contain the New Testament in Greek, the Comma only appears in eight.  The oldest known occurrence appears to be a later addition to a 10th century manuscript now in the Bodleian Library, the exact date of the addition not known; in this manuscript, the Comma is a variant reading offered as an alternative to the main text.  The other seven sources date to the sixteenth century or later, and four of the seven are hand-written in the manuscript margins.  In one manuscript, back-translated into Greek from the Vulgate, the phrase "and these three are one" is not present.<ref name="mann">Theodore H. Mann, [http://journalofbiblicalstudies.org/issue1.html "Textual problems in the KJV New Testament"], in:   ''Journal of Biblical Studies'' 1 (January&ndash;March 2001).</ref>

No Syriac manuscripts include the Comma, and its presence in some printed Syriac Bibles is due to back-translation from the Latin Vulgate. Coptic manuscripts and those from Ethiopian churches also do not include it. Of the surviving "Itala" or "Old Latin" translations, only two support the Textus Receptus reading, namely the Codex Monacensis (6th or 7th century) and the Speculum, an 9th- or 9th-century collection of New Testament quotations.<ref>[http://www.newadvent.org/cathen/08435a.htm Catholic Encyclopedia, "Epistles of St John"]</ref>

The 6th century St. Fulgentius is quoted as a witness in favour of the Comma. Like Cyprian a father of the North African Church, he referred to Cyprian's remark in his "''Responsio contra Arianos''" ("Reply against the Arians"), as do many other African fathers (the Arian heresy, which denied the Trinity, was particularly strong in North Africa); but the most notable and prolific writer of the African Church, St. Augustine, is completely silent on the matter. "The silence of the great and voluminous St. Augustine and the variation in form of the text in the African Church are admitted facts that militate against the canonicity of the three witnesses."<ref>[http://www.newadvent.org/cathen/08435a.htm Catholic Encyclopedia, "Epistles of St John"]</ref>

==Erasmus and the ''Textus Receptus''==
thumb|180px|Desiderius Erasmus in 1523.

The central figure in the sixteenth-century history of the Comma Johanneum is the humanist Erasmus, who entered the field of Biblical translations thanks largely to a rivalry between publishers.

In 1502, Cardinal Cisneros sponsored a polyglot edition of the Bible, inviting a large group of religious scholars to create a multi-volume set containing parallel translations in all the Biblical languages: Aramaic, Hebrew, Greek and Latin.  The result, now known as the Complutensian Polyglot, took fifteen years of dedicated effort.  The New Testament translations were completed and printed in 1514, but their publication was delayed so that they could be released at the same time as the Old Testament.

Erasmus had been working for years on two projects: a collation of Greek texts and a fresh Latin New Testament. In 1512, he began his work on a fresh Latin New Testament. He collected all the Vulgate manuscripts he could find to create a critical edition. Then he polished the Latin . He declared, "It is only fair that Paul should address the Romans in somewhat better Latin."<ref>"Epistle 695" in ''Collected Works of Erasmus Vol. 5: Letters 594 to 841, 1517-1518'' (tr. R.A.B. Mynors and D.F.S. Thomson; annotated by James K. McConica; Toronto: University of Toronto Press, 1976), 172.</ref> In the earlier phases of the project, he never mentioned a Greek text: "My mind is so excited at the thought of emending Jerome’s text, with notes, that I seem to myself inspired by some god. I have already almost finished emending him by collating a large number of ancient manuscripts, and this I am doing at enormous personal expense."<ref>"Epistle 273" in Collected ''Works of Erasmus Vol. 2: Letters 142 to 297, 1501-1514'' (tr. R.A.B. Mynors and D.F.S. Thomson; annotated Wallace K. Ferguson; Toronto: University of Toronto Press, 1976), 253.</ref> While his intentions for publishing a fresh Latin translation are clear, it is less clear why he included the Greek text. Though some speculate that he intended on producing a critical Greek text or that he wanted to beat the Complutensian Polyglot into print, there is no evidence to support this. Rather his motivations seems to be simpler: he included the Greek text to prove the superiority of his Latin version. He wrote, "There remains the New Testament translated by me, with the Greek facing, and notes on it by me."<ref>"Epistle 305" in ''Collected Works of Erasmus. Vol. 3: Letters 298 to 445, 1514-1516'' (tr. R.A.B. Mynors and D.F.S. Thomson; annotated by James K. McConica; Toronto: University of Toronto Press, 1976), 32.</ref> He further demonstrated the reason for the inclusion of the Greek text when defending his work: "But one thing the facts cry out, and it can be clear, as they say, even to a blind man, that often through the translator’s clumsiness or inattention the Greek has been wrongly rendered; often the true and genuine reading has been corrupted by ignorant scribes, which we see happen every day, or altered by scribes who are half-taught and half-asleep."<ref>"Epistle 337" in ''Collected Works of Erasmus Vol. 3, 134.</ref> Erasmus's new work was published by German translation.

In his haste, Erasmus made a considerable number of translation mistakes.  He was unable to find a manuscript containing the entire Greek New Testament, so he compiled several different sources.  After comparing what writings he could find, Erasmus wrote corrections between the lines and sent the documents to Froben.  Erasmus said the resulting work was "thrown headlong rather than edited" ("''prœcipitatum fuit verius quam editum''").<ref name="SH">[http://www.ccel.org/php/disp.php?authorID=schaff&bookID=encyc02&page=106&view= "History of the Printed Text"], in: ''New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge, Vol. II: Basilica &ndash; Chambers'', p. 106 ff.</ref> He fixed many but not all of the resulting mistakes in the second edition, published in 1519.<ref name="mann"/> The Comma does not appear until the third edition, published in 1522.<ref name="waltz">Robert Waltz, ''[http://www.skypoint.com/~waltzmn/TR.html Textus Receptus]''.</ref>

Its absence from the first two editions has traditionally been explained as the result of the animosity this provoked
among churchmen and scholars, led by Lopez de Zúñiga, one of the Complutensian editors. Erasmus is said to have replied to these critics that the Comma did not occur in any of the Greek manuscripts he could find, but that he would add it to future editions if it appeared in a single Greek manuscript.<ref name="mann"/> Such a manuscript was subsequently concocted by a Franciscan and Erasmus, true to his word, added the Comma to his 1522 edition, but with a lengthy footnote setting out his suspicion that the manuscript had been prepared expressly to confute him. This third edition became a chief source for the King James Version, thereby fixing the Comma firmly in the English-language scriptures for centuries.<ref name="mann"/> 