Pułkownik '''Oleg Pieńkowski'''  (ros. ''Олег Пеньковский'') (ur. Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii w 1962 roku i następnie stracony.
 
===Początki służby===
Urodzony w 1919 roku, syn poległego w wojnie domowej oficera Białogwardyjskiej Armii, co później zaważyło na dalszych awansach Pieńkowskiego. Absolwent Kijowskiej Szkoły Artylerii w 1939 roku.

===II wojna światowa===
oficer polityczny baterii, wchodzącej w skład 1 Frontu Zachodniego, w agresji na Polskę. W wojnie z Finlandią. Po inwazji Niemiec na Związek Radziecki 22 czerwca 1941 roku, odesłany do Zarządu Politycznego Moskiewskiego Okręgu Wojskowego. Podczas wojny był czterokrotnie ranny i wielokrotnie odznaczany. Walczył m.in. w 323. pułku artylerii przeciwpancernej, nad którym następnie objął dowodzenie.

===Początek pracy w GRU===
Po wojnie ożenił się z córką wysoko postawionego w hierarchii wojskowej generała  Dimitrija Gapanowicza. W Akademię Wojskową im. Frunzego, a w Wojskową Akademię Dyplomatyczną, ze specjalnością w zakresie wywiadu strategicznego. Po uzyskaniu dyplomu rozpoczął pracę w wywiadzie wojskowym Turcji. Są pogłoski, że tam złożył propozycję współpracy wywiadowi tureckiemu. Po powrocie do Związku Radzieckiego w Dzierżyńskiego. Po ukończeniu kursu w 1959 roku pracował pod przykrywką urzędnika Państwowego Komitetu Koordynacji Prac Naukowo-Badawczych.

===Kontakt z wywiadem zachodnim===
W sierpniu Centralną Agencją Wywiadowczą, za pomocą listu wręczonego dwóm amerykańskim turystom w Moskwie, który zawierał treść (między innymi):

<blockquote>
[...] Zwraca się do was przyjaciel, który stał się bojownikiem o prawdę i ideały prawdziwego wolnego świata i demokracji. [...] Dysponuję bardzo ważnymi dokumentami, dotyczącymi wielu kwestii szczególnie ważnych dla waszego rządu. [...] Chcę jak najszybciej przekazać wam te materiały. [...]
</blockquote>

Pełny tekstu listu, w oryginale po rosyjsku i w angielskim tłumaczeniu, jest
dostępny przez stronę archiwum dokumentów CIA (patrz link zewnętrzny).
  
Choć Pieńkowski nie przedstawił się w liście, dał tak wiele wskazówek dla CIA, że nie mieli oni większych problemów z rozpoznaniem nadawcy listu.

===Praca dla MI6===
Wywiad amerykański Moskwie, i obawiając się prowokacji ze strony MI6, który miał lepsze rozpoznanie w Związku Radzieckim na początku lat 60. Olega Pieńkowskiego postanowiono prowadzić pod banderą brytyjską. Pułkownik Oleg Pieńkowski w Centralnej Agencji Wywiadowczej Tajnej Służbie Wywiadowczej MI6, występował jako ''Yoga''. Do informacji przekazywanych przez Pieńkowskiego miało dostęp bardzo niewielu ludzi z MI6. Ta ostrożność wynikała zapewne z szoku, jakim było wykrycie tzw. siatki szpiegowskiej Cambridge, która jeszcze nie do końca została zdemaskowana.

===Napływ informacji===
Dzięki informacjom dostarczonym przez Pieńkowskiego, analitycy z Centralnej Agencji Wywiadowczej m.in. potrafili zlokalizować bazy radzieckich rakiet nuklearnych Moskwy zaczęło napływać tyle informacji, iż w centrali Langley powołano zespół 20 tłumaczy i analityków. Dalszych 10 pracowało w centrali Johna Kennedy'ego.

===Luka nuklearna===
Przez lata pięćdziesiąte Związkiem Radzieckim. Owej luki w ogóle nie było. Amerykanie wierzyli w słowa Nikity Chruszczowa, który chwalił się, że Związek Radziecki produkuje rakiety międzykontynentalne jak parówki. Materiały dostarczone przez Pieńkowskiego pozwoliły Moskwy, z agentami zwerbowanymi przez CIA i Secret Intelligence Service (MI6), lub przez jakiekolwiek zachodnie służby wywiadowcze, były bardzo trudne, a w wielu przypadkach wręcz niewykonalne.

'''Oleg Vladimirovich Penkovsky''', codenamed "Agent Hero" (born Soviet military intelligence (GRU) in the late 1950s and early 1960s who informed the United States about Soviet Union placing missiles on Cuba, which led to the Cuban Missile Crisis. He also passed other important secrets to the West. He is considered one of the best assets the West ever had in the Soviet Union. 

==Early life and military career==
Penkovsky's father died fighting as an officer in the White Army in the Russian Civil War. Oleg graduated from the Kiev Artillery Academy in the rank of lieutenant in 1939. After taking part in the Winter War against Finland and in the World War II, he had reached the rank of lieutenant-colonel.

A GRU officer, Penkovsky was appointed military attaché in Ankara in 1955. He later worked at the Soviet Committee for Scientific Research. Penkovsky was a personal friend of GRU head Ivan Serov and Soviet marshal Sergei Varentsov  <ref> Oleg Gordievsky and Christopher Andrew (1990). KGB: The Inside Story. Hodder & Stoughton. ISBN 0-340-48561-2; cited from Russian edition of 1999, pages 476-479 </ref>

==Work for Western intelligence ==

Penkovsky approached American students on the Moskvoretsky Bridge in Moscow in July 1960 and gave them a package, which was delivered to the Central Intelligence Agency. CIA officers delayed in contacting him because they believed they were under constant surveillance . Penkovsky eventually persuaded Greville Wynne to arrange a meeting with two American and two British intelligence officers during a visit to London in 1961. Wynne became one of his couriers. 

For the following eighteen months Penkovsky supplied a tremendous amount of information to his Ruari and Janet Chisholm, and to CIA and SIS contacts during his permitted trips abroad. Most significantly, he was responsible for arming President John F. Kennedy with the information that the Soviet nuclear arsenal was much smaller than previously thought, that the Soviet fueling systems were not fully operational, and that the Soviet guidance systems were not yet functional.  

==Role in Cuban Missile Crisis==

Soviet leadership started the deployment of nuclear missiles in the belief that Washington would not detect the Cuban missile sites until it is too late to do anything about them. Penkovsky provided plans and descriptions of the nuclear rocket launch sites on Cuba. Only this information allowed the west to identify  the missile sites from the low-resolution pictures provided by US U-2 spy planes. 

Penkovsky was arrested by the KGB on 22 October 1962--before Kennedy's address to the nation revealing that U-2 spyplane photographs had confirmed intelligence reports and that the Soviets were installing medium range nuclear missiles on the Caribbean Island--code named ''Operation Anadyr'' (see Cuban Missile Crisis).  Thus the President was deprived of a potentially important intelligence agent that might have lessened the tension during the ensuing 13-day stand-off; intelligence such as the fact that Khrushchev was already looking for ways to defuse the situation. <ref>Aleksandr Fursenko and Timothy Naftali, "Khrushchev's Cold War", 2006. ISBN 978-0-393-05809-3</ref>. Such information, arguably, would have reduced the pressure on Kennedy to launch an invasion of the island--an action which, it is now known, would have led to the use of ''Luna'' class tactical nuclear weapons against US troops. The Soviet commander, General Issa A. Pliyev, commander in charge, had been given permission to use these weapons without consulting Moscow first<ref>Vladislav Zubok & Constantine Pleshkov, ''Inside the Kremlin's Cold War'', 1996, page 264, Harvard Press, Massachusettes ISBN 0674-45532-0</ref>.