'''Janus''' (''Ianus'') behoort tot de oudste van de Romeinse goden. Hij werd geassocieerd met de Etruskische godheid Grieks equivalent. Janus heeft ook veel gemeen met een andere Etruskische godheid genaamd Ani, de hemelgod, die mogelijk elementen heeft overgeleverd aan zijn Romeinse collega.

In de consuls hun ambt op de eerste dag van januari. Als god van poorten werd Janus ook gezien als de god die de hemelpoort opende of sloot. Bij alle offers en gebeden werd hij het eerst, zelfs vóór Jupiter, genoemd omdat zonder hem de hemelpoort gesloten zou blijven voor gebeden.

==Namen en afbeeldingen==
Janus werd voornamelijk afgebeeld als een man met twee gezichten ('''Janus Bifrons''') of als een tweeling ('''Janus Gemini'''). Zijn twee gezichten representeerden oorspronkelijk de zon en de maan. Als god van vruchtbaarheid en leven, noemde men hem '''Janus Consivius'''; als god, die de dag begon, heette hij '''Janus Matutinus'''. De naam van Pater Janus ("vader Janus") was al in de alleroudste eredienst van Janus een zeer gebruikelijke naam. Men vereerde hem zelfs als ''Divus Deûm'', "de god der goden".

==De legende van Janus==
thumb|250px|Buste van Janus Bifrons in het Vaticaan museum.
thumb|250px|Tempel van Janus in [[Autun.]]
thumb|250px|[[Boog van Janus op het Rome]]

Volgens de mythologie kwam Janus uit Thessaloniki in Romeinse rechtssysteem, geld en agricultuur te hebben ingevoerd. 

De legende noemt Janus als stichter van het maatschappelijke leven en van de maatschappij. Hij was het, die de mensen verloste uit hun barbaarse toestand en hen bracht tot een ordelijk leven. Het verhaal gaat dat hij geregeerd heeft in de gouden eeuw, en zijn regeerperiode wordt voorgesteld als een tijdperk van geluk en van volmaakte vrede. De heuvel, waarop hij zijn woning had, werd ook in latere tijd naar hem genoemd (''Janiculus''). Daar had hij Saturnus, toen deze op de vlucht voor Jupiter naar Italië kwam, gastvrij opgenomen. Om Janus hiervoor te straffen maakte Jupiter hem tot een god met twee hoofden.

De naam van zijn vrouw wordt verschillend opgegeven. Soms heet zij Iana, een andere naam voor Diana: de godin van de maan. De vorm Iana is niets anders dan het vrouwelijk van Janus. Deze moet daarom ook beschouwd worden als een godheid van het licht. Andere bronnen noemen als zijn vrouw de nimf Camasene of de zegen aanbrengende godin Juturna. 

thumb|300px|

'''Я́нус''' (, от  — «дверь») — в римской мифологии — двуликий бог дверей, входов, выходов, различных проходов, а также всяческих начинаний и начал во времени. Женой Януса была Ютурна.

До появления культа Юпитера был божеством неба и солнечного света, открывавшим небесные врата и выпускавшим солнце на небосвод, а на ночь запиравшим эти врата. Существовало также поверье, что Янус царствовал на земле ещё до Сатурна и научил людей исчислению времени, ремёслам и земледелию. 

Под покровительством Янусa находились все двери — частного дома, храма богов или ворота городских стен, a так как он вёл счет дням, месяцам и годам, то на пальцах его правой руки было начертано число CCC (300), а на левой — LXV (65), что в сумме означало число дней года. По имени Януса названо начало года, первый его месяц — януарий.

thumb|left|150px|Закрытые двери храма Януса
Первый храм Янусa был воздвигнут по преданию царём Нумой Помпилием. Когда принималось решение объявления войны, царь или консул отпирал ключом тяжёлые двойные дубовые двери храма, украшенные золотом и слоновой костью, и перед ликами Януса под арками проходили отправлявшиеся на войну вооружённые солдаты и юноши, впервые взявшие оружие. В продолжение всей войны ворота храма стояли открытыми, когда заключался мир, то вернувшиеся войска вновь проходили перед статуей бога и храм вновь запирался на ключ. 

Янус был также патроном дорог и путников, и почитался среди италийских моряков, веривших, что именно он научил людей строить первые корабли. 