{{Okvir_zemlje_svijeta |
  ime                         = Islamska Republika Pakistan |
  izvorno_ime                 = 
اسلامی جمہوریت پاکستان<br>Islāmī Džumhūrījat-e Pākistān|
  ime_genitiv                 = Pakistana   |
  eng_ime                     = Pakistan    |
  zastava                     = Flag of Pakistan.svg |
  grb                         = Coat of arms of Pakistan.svg |
  službeni_jezik = engleski |
  glavni_grad                 = Islamabad   |
  predstavnik_države_množina  = Predsjednici|
  predstavnik_države          = Predsjednik |
  predstavnik_države_osoba    = Pervez Mušaraf |
  predsjednik_vlade_osoba     = Muhamadmian Sumro|
  površina_poredak            = 34          |
  površina                    = 803.940     |
  vode                        = 3,1         |
  stanovništvo_poredak        = 6           |
  stanovništvo                = 150.694.740 |
  godina_popisa               = 2003        |
  gustoća_stanovništva        = 188         |
  neovisnost                  = Od Ujedinjenog kraljevstva <br> 14. kolovoza 1947. |
  valuta                      = pakistanska rupija |
  stoti_dio_valute            = 100 paisea |
  vremenska_zona              = +5          |
  himna                       = Pak sarzamin shad bad |
  internetski_nastavak        = .pk         |
  pozivni_broj                = 92          |
  komentar                    =             |
  moto = Iman, Ittehad, Nazm <br> (urdski, "Vjera, jedinstvo, stega")
}}

'''Pakistan''' (پاکستان ); službeno: '''Islamska Republika Pakistan''') je država u južnoj Aziji. Graniči s Indijom, Kinom, Indijskog oceana.

Pakistan je stvoren Britanske Indije, dok je ostatak zemlje postao današnja država Indija. Godine islamskom republikom na svijetu. Istočni dio Pakistana je od 1971. godine, postao nezavisna država Bangladeš.

== Etimologija ==

Porijeklo imena „Pakistan“ nije potpuno jasno. Na perzijskom i urdskom ime zemlje znači „Zemlja čistih“. '''P'''andžab, '''A'''fganija (današnja '''K'''ašmir, '''S'''indh i Beludžis'''tan'''<ref name="Landesname nach C. R. Ali">Choudhary Rahmat Ali: [http://www.chaudhryrahmatali.com/books/now%20or%20never/nowornever.shtml Now Or Never: Are We To Live Or Perish Forever?]</ref>. Kasnije je zbog lakšeg izgovora dodano slovo „i“. Kao početno slovo riječi „islam“, ovo slovo može naglašavati važnost religije u prvoj islamskoj republici na svijetu, također može i naglašavati važnost rijeke Ind, koja je najvažnija rijeka u Pakistanu.

== Povijest ==

=== Regionalna povijest do 1947. ===
thumb|Kamena figura [[Indska kultura|Indske kulture protumačena kao "kralj svećenik"]]
Iako područje današnjeg Pakistana nikad nije bilo država pod tim imenom sve do nezavisnosti 1947. godine, već dio mnogih državnih tvorevina osvajača s indijskog potkontinenta, na ovom području se razvila jedna od najranijih svjetskih Indska civilizacija imala je razvijenu poljoprivredu, trgovinu, građevinarstvo i znanost, a koristila je dosad nedešifrirano indsko pismo. Ova civilizacija datira iz sredine 3. tisućljeća p.n.e., a nestala je oko 1800. p.n.e. iz danas još nepoznatih razloga. Indska civilizacija protezala se uzduž Inda i njenih pritoka u Sindhu i Pandžabu sve do sjeverozapadne Indije i Gudžarata. Među brojnim pronađenim gradovima i naseljima najznačajniji su Harappa u Pandžabu i Mohendžo Daro u Sindhu.

Sredinom 2. tisućljeća p.n.e. u Pakistan iz središnje Azije dolaze vedska kultura i budizma, a dolaskom Aleksandra Velikog grčke i budističke kulture. U 2. i 1. stoljeću p.n.e. dolazi do procvata carstva Kušanskom i Guptskom carstvu.

Početkom 8. stoljeća je područje Pakistana došlo u kontakt s islamom, a Gaznavida proširila svoje carstvo na cijeli Pakistan i sjeverne dijelove Indije. Sve do početka 19. stoljeća je područje Pakistana bilo dio raznih muslimanskih carstava, uključujući vladavinu perzijske guridske dinastije (12. i 13. stoljeće), sjevernoindijski Delhijski sultanat (13. i 14. stoljeće) i Mogulsko carstvo (od 16. do 18. stoljeća), te afgansku dinastiju Durrani (18. i 19. stoljeće).

Godine Britanska istočnoindijska kompanija zauzela Sindh, a šest godina kasnije i Pandžab. Tada počinje stogodišnje razdoblje pakistanske povijesti pod britanskom kolonijalnom vlašću. Od 1858. godine su britanski posjedi u Indiji pod izravnom upravom britanske krune.

=== Povijest nastanka Pakistana ===

Indijski pokret za nezavisnost počeo je djelovati od Indijskog nacionalnog kongresa. Uz većinom hinduistički kongres, 1906. godine je stvorena i Muslimanska liga. Njen vođa Muhamed Ali Džina uz potporu indijskih muslimana počinje zahtjevati zasebnu državu, ali svi pokušaji kompromisa s kongresom propadaju. Iako je veliki dio muslimanskog stanovništvo podupro ovu ideju, većina Paštuna je bila za ujedinjenu Indiju ili za priključenje paštunskih područja Afganistanu. Lahorskom rezolucijom 1940. godine, udareni su temelji za stvaranje muslimanske države u Indiji.

=== Povijest od nezavisnosti 1947. ===
thumb|Osnivač države [[Muhamed Ali Džina]]
==== Osnivanje države i posljedice podjele Britanske Indije ====

Država Pakistan nastala je Britanske Indije. U trenutku odvajanja na prostoru današnje Indije je ostalo više od četiri milijuna muslimana, dok je na prostoru Pakistana ostalo oko sedam milijuna hinduista i sikha. Pretpostavlja se da je u sukobima oko podjele život izgubilo oko 750.000 osoba. Nakon podjele Britanske Indije se Pakistan sastojao od dva, 1500  kilometara udaljena dijela - od zapadnog i istočnog Pakistana. Teritorij zapadnog Pakistana je područje na kojem se nalazi današnja Islamska Republika Pakistan. Istočni Pakistan sastojao se od istočnog, većinski muslimanskog dijela bivše britanskoindijske pokrajine Bengal, a danas je to samostalna država Bangladeš. Pripadnost kneževine Kašmira Indiji ili Pakistanu bila je upitna. Osim većinski hinduističkog Jammua i većinski budističkog Ladakha, većina stanovništva Kašmira su muslimani. Budući da su članovi vladajuće dinastije bili hinduisti, knez je ispočetka odugovlačio s odlukom, a kasnije se odlučio na pripojenje Indiji. Pakistan je s vremenom osvojio kontrolu nad sjeverozapadnim dijelom Kašmira. Obije države tvrde da je cijeli Kašmir njihov teritorij, a referendum kojeg su predložili Ujedinjeni narodi nikad nije proveden. Kašmirski sukob i danas dominira odnosima ovih dviju država.

==== Zapadni i istočni Pakistan do 1971. godine ====
thumb|Položaj zapadnog i istočnog Pakistana (1971.) u Aziji

Godine Muhameda Ajub Kana što je točka prekretnica u povijesti zemlje. Nakon ovog vojnog režima slijedio je idući od 1969. godine, pod vodstvom generala Muhameda Jahje Kana.

Velika udaljenost između dva dijela država je onemogućivala državnu i gospodarsku organizaciju, te stvaranje zajedničkog nacionalnog identiteta. Usprkos pripadnosti istoj religiji, zbog koje je ustavom iz istočnopakistanski rat za nezavisnost. U prosincu 1971. je istočni Pakistan proglasio nezavisnost kao samostalna država Bangladeš.

Vanjska politika Pakistana ostala je u sjeni moćnije susjedne države Indije s kojom je od 1947. vodila tri rata, od čega dva zbog Kašmira. Ni Bangladeškom ratu. Godine 1999., ponovno je izbio oružani sukob u Kašmiru, ali je ostao ograničen na manje područje. Iako službeno nisu bili u ratu, u tom sukobu poznatom kao Kargilski rat je poginulo više stotina osoba u nekoliko tjedana.

==== Demokratsko razdoblje i vojna diktatura od 1972. do 1988. ====

Gubitak istočnog dijela zemlje je prisilio 1971. godine predsjednika Jahju Kana na ostavku, čime je počelo demokratičnije razdoblje. Njegov nasljednik afgansko-sovjetskom ratu u susjednom Afganistanu uz pomoć SAD-a.

==== Demokratsko razdoblje od 1988. do 1999. ====
thumb|[[Benazir Buto: prva žena na čelu neke islamske države]]
Nakon smrti Zije ul-Haka 1988. godine, održani su prvi slobodni izbori u zemlji nakon 1977., na kojima je pobijedila Benazir Buto koja je postala prvom ženom na čelu neke islamske države. Godine 1990., na vlast dolazi Navaz Šarif. Buto opet dolazi na vlast 1993., nakon čega je Šarif opet zamjenjuje od 1997. godine. U svibnju 1998., Pakistan provodi nekoliko nuklearnih pokusa kao reakciju na indijske nuklearne pokuse.

==== Vojna diktatura od 1999. ====

U jednom od oružanih sukoba s Indijom u kašmirskoj kargilskoj regiji u ljetu 1999. je Pakistan doživio poraz. Vojnim udarom na vlast dolazi general Pervez Mušaraf koji uspostavlja četvrtu vojnu diktaturu u Pakistanu. Od 2001. godine je Mušaraf predsjednik države.

Od terorističkih napada 2001. na SAD se u Pakistanu događaju brojni religijski motivirani sukobi, posebice zato što je Mušaraf bliski saveznik u političkom i vojnom smislu sa SAD-om. Usprkos nezadovoljstvu pakistanske javnosti Mušarafov režim i dalje je aktivno uključen u rat protiv terorizma kojeg su pokrenule Sjedinjene Države.

U studenom Commonwealtha.

== Zemljopis ==

Pakistan se proteže između 24. i 37. sjeverne zemljopisne širine, te između 61. i 77. istočne zemljopisne dužine na površini od 796.095 km² čime je deveta po veličini država u Aziji. Ako se uključe Hrvatske. Graniči s četiri nezavisne države: Kinom na sjeveroistoku i Indijom na istoku. Na jugu Pakistan ima 1046 km dugu obalu na Arapskom moru.

=== Položaj ===
thumb|left|Topografska karta Pakistana
thumb|Vrh [[K2 (8611 m) koji je najviša točka Pakistana]]

Pakistan se ugrubo može podijeliti na tri velika zemljopisna područja: visinsko područje na sjeveru, dolinu rijeke Ind i Beludžistansku visoravan.

Na krajnjem sjeveru Pakistan se dodiruje s Himalajom, koje su najviše planine svijeta i koje dijele zemlju od središnje Azije. Hindukuš se proteže od afganistanske granice na zapadu do gornjih dijelova Inda na istoku i doseže visinu od oko 7700 metara (Tirič Mir). Na Karakorumu, sjeverno od Inda se nalazi 8611 metar visok K2, najviša točka u Pakistanu i drugi najviši vrh na svijetu. Južno od gornjeg Inda, Pakistan ima manji udio u Himalajama, s 8125 metar visokim vrhom Nanga Parbat. Pet od 14 vrhova svijeta koji su viši od osam tisuća metara nalaze se na teritoriju kojeg kontrolira Pakistan.

Utjecajni sliv Inda je velik skoro milijun kvadratnih kilometara, a u njemu se nalaze skoro sve velike pakistanske rijeke - Kabul, Pandžab i delti koja je ulijeva u Arapsko more. 

Sjeveroistokom Beludžistana dominiraju Sulejmanske planine koje obilježavaju granicu između iranskog platoa i indijskog potkontinenta. Ostatak ovog zemljopisnog područja je većinom pustinjsko područje s manjim naseljenim zajednicama koje žive većinom uz rijeke. Ovo je područje čestih sezmičkih aktivnosti zbog podvlačenja indijske ploče pod euroazijsku ploču.

=== Klima ===
thumb|right|150px|Pješčana oluja iznad Pakistana i okolnih zemalja u travnju 2005. godine

U Pakistanu vlada suha podtropska kontinentalna klima sa znatnim lokalnim i sezonalnim razlikama, dok padaline nisu česte. Lokalne razlike se najjasnije vide na primjeru obalne klime uzduž Arapskog mora gdje je obično toplo i klime u planinskim lancima na koje se može doći samo s vrhunskom opremom u svibnju i lipnju.

Zime su obično hladne i suhe, a traju od prosinca do veljače. Proljeća su topla i suha, te traju od ožujka do svibnja nakon čega počinje ljetno monsunsko razdoblje koje traje do rujna. Drugo monsunsko razdoblje traje od listopada do studenog.

Značajnije padaline (preko 1000 mm godišnje) se događaju u sjevernom Pandžabu. Lahore godišnje prima oko 500 mm, dok u južnom Pandžabu i Sindhu je taj prosjek manji od 200 mm. Iznimno sušno područje je Beludžistan, gdje u zapadnim područjima godišnje padne manje od 100 mm padalina. Najveći broj padalina ovdje padne u zimi.

Najviša zabilježena temperatura u Pakistanu je izmjerena u Multanu u lipnju 1993. godine, kad je temperatura narasla do 54°C.

== Politika ==

Od nezavisnosti je političku situaciju u zemlji karakterizirala nestabilnost. Kratka demokratska razdoblja su uvijek prekidali vojni udari. Vojska je vladala zemljom od 1958. do 1971., od 1977. do 1988., te ponovno od 1999. godine. 

U nekim dijelovima zapadnog Pakistana gdje postoji feudalna i plemenska organizacija znatno je smanjen utjecaj države. To je posebno istaknuto u područjima gdje se nalaze paštunska plemena i u pograničnom području talibanskom kontrolom u Plemenskim područjima pod federalnom upravom gdje službeni Islamabad praktički više nema utjecaja. Slična je situacija i u nekim dijelovima Beludžistana i Sjeverozapadne pogranične pokrajine gdje puno veći utjecaj imaju plemenske vođe i veleposjednici. Država ima najveći utjecaj u gusto naseljenim pokrajinama Pandžab i Sindh.

Korupcija u državi je raširena skoro na svim razinama uprave. Prema međunarodnom indeksu korupcije Transparency Internationala za 2006. godinu, Pakistan se nalazi na 142. mjestu, prema čemu spada u najkorumpiranije zemlje svijeta<ref name="Korruption">Internet Center for Corruption Research: [http://www.icgg.org/corruption.cpi_2006.html Transparency International (TI) 2006 Corruption Perceptions Index (CPI)]</ref>.

=== Politički sustav ===
thumb|Zgrada parlamenta u [[Islamabadu]]
Prema ustavu iz 1973. godine, Islamska Republika Pakistan je federalna polupredsjednička demokratska republika. Islam je državna religija. Iako je nakon ukidanja ustava 1999. on ponovno vraćen 2002., ponovno je suspendiran u studenom 2007. godine.

Prema ustavu, na čelu države nalazi se predsjednik kojeg izborno tijelo bira na mandat od pet godina. Predsjednik mora biti musliman star minimalno 45 godina. Dužnosti predsjednika su većinom reprezentativne uz neka posebna prava. Predsjednik ima mogućnost raspuštanja nacionalne skupštine i nalazi se na čelu oružanih snaga.

Prema ustavu, zakonodavnu vlast ima parlament (medžlis). On se sastoji od dva doma, nacionalne skupštine (gornji dom) i senata (donji dom). Nacionalna se skupština sastoji od 342 zastupnika, od kojih se 272 bira izravno na izborima na petogodišnji mandat. Glasačko pravo imaju svi građani stariji od 18 godina. Šezdeset parlamentarnih mjesta imaju žene, a deset je rezervirano za članove vjerskih manjina. Rezervirana mjesta dodjeljuju se strankama sukladno njihovom izbornom rezultatu. Senat ima 100 zastupnika koji se biraju iz pokrajinskih skupština svih pokrajina i Plemenskih područja pod federalnom upravom. Iako se po hijerarhiji senat nalazi iznad skupštine, skupština ima više moći.

=== Pravosudni sustav ===

Pakistanski pravosudni sustav je još većinom zasnovan na britanskoindijskom pravu, uključujući ''Common Law'', a od 1970-ih u sustav su uključeni i brojni islamski šerijatski zakoni.

Vrhovni sud Pakistana (''Supreme Court'') nalazi se u Islamabadu. Predsjednika vrhovnog suda (''Chief Justice'') bira predsjednik države. Ostale suce vrhovnog suda i sve suce visokih sudova (''High Courts'') u pokrajinama, također bira predsjednik države uz savjetovanje predsjednika vrhovnog suda. Vrhovni sud je nadležan za sporove između države i pokrajina, te između samih pokrajina.

Uz civilno pravosuđe postoji i Federalni šerijatski sud (''Federal Shariat Court'') s osam sudaca. Trojica od sudaca su vjerski učenjaci tj. uleme. Zadatak ovog suda je usklađivanje zakonodavstva s islamskim učenjima.

Iako su paštunska plemenska vijeća (džirge) zabranjena, u nekim dijelovima zemlje njihov sud se i dalje poštuje.

=== Političke stranke ===

Najvažniju ulogu poslije nezavisnosti zemlje imala je Kongrasna stranka u Indiji. Nakon smrti Ali Džine 1948. koji je bio vođa stranke, ona je brzo izgubila na važnosti. Najpoznatija nasljednca ove stranke danas je ''Pakistan Muslim League Quaid-e-Azam'' (PML-Q) bliska generalu Mušarafu. Dodatak imenu ''Quaid-e-Azam'' na urdskom znači „veliki vođa“, a odnosi se na osnivača države Ali Džinu. Narodna stranka Pakistana (''Pakistan People’s Party'' ili PPP) koja je osnovana 1967. bila je vladajuća stranka za vrijeme Zulfikara Ali Buta i njegove kćeri Benazir Buto. Dvije glavne islamističke stranke su ''Jamaat-e-Islami'' (Islamska zajednica) i ''Jamiat-Ulema-e-Islam'' (Islamska zajednica ulema) koje zajedno čine dio vjerske koalicije ''Muttahida Majlis-e-Amal'' (MMA) koja je jaka u Beludžistanu i Sjeverozapadnoj pograničnoj pokrajini. Muhadžirsku manjinu u zemlji zastupa ''Muttahida Qaumi Movement'' (MQM).

=== Članstvo u međunarodnim organizacijama ===

Stjecanjem nezavisnosti 1947. godine, Pakistan je postao član Commonwealtha čija je članica bila od nezavisnosti zbog priznavanja Svjetske banke, Međunarodnog monetarnog fonda (Azijske banke za razvoj, Južnoazijskog udruženja za regionalnu suradnju (Svjetske trgovinske organizacije Pakistan spada u skupinu od 20 glavnih zemalja u razvoju (G-20).

=== Oružane snage ===
thumb|220px|Razarač PNS ''Tippu Sultan'' (D 185), nazvan po [[Tipu Sultanu]]
Pakistanski vojni budžet je s 4,26 milijarde dolara (2005.) puno manj od susjednih država kao što su Indija (19,04 milijardi), Kina (81,48 milijardi) i Iran (6,2 milijardi). Ipak udio vojnog budžeta u državnom proračunu je s 21% (2005.) neobično visok. Pakistanska vojska je podijeljena u tri klasična vojna roda s ukupno oko 520 000 ljudi. Od toga zračne snage imaju oko 45 000 pripadnika, a mornarica oko 25 000. Postoji i oko 513 000 rezervista i oko 300 000 pripadnika paravojnih jedinica. Sveukupno oružane snage imaju oko 1,4 milijuna ljudi. Glavni zapovjednik je predsjednik države.

Kopnene snage imaju oko 2300 tenkova, tipa T-59 (oko 1200 komada), T-80UD (oko 320 komada), Al-Khalid (modificiran T-90 II; oko 320 komada), T-69 (oko 250 komada) i T-85 (oko 200 komada). Uz 1150 oklopnih transportera tipa M113, vojska ima oko 3000 topova i haubica (stanje 2005.).<ref name="Landstreitkräfte">[http://www.globalsecurity.org/military/world/pakistan/army-equipment.htm Pakistan Army Equipment]</ref>

Zračne snage imaju oko 327 borbenih zrakoplova tipa J-7 (inačica MiGa 21; 74 komada), Q-5 (42 komada), J-6 (inačica MiGa 19; 40 komada) i F-16 (32 komada), kao i 288 školskih i 32 transportna zrakoplova. Pakistanske zračne snage imaju i 15 borbenih zrakoplova tipa Alouette III (stanje 2005.)<ref name="Luftwaffe">[http://www.globalsecurity.org/military/world/pakistan/air-force-equipment.htm Pakistan Air Force]</ref>.

Konvencionlne pomorske snage uključuju jedan razarač, osam fergata, devet podmornica i devet helikoptera tipa Sea King i Sea Lynx (stanje 2005.)<ref name="Marine">[http://www.globalsecurity.org/military/world/pakistan/navy.htm Pakistan Navy]</ref>. 

Pakistan je kao i Indija, Nuklearna sila i nije potpisao dogovor o neširenju nuklearnog oružja. Prvo nuklearno oružje testirano je 1998. godine. Pretpostavlja se da država posjeduje od oko 24 do 75 nuklearnih glava, makar ne postoje službene brojke. Također je nepoznat i broj srednje i dalekodometnih projektila. Poznato je da država ima projektile tipa ''Shaheen I'', ''Shaheen II'', ''Ghauri I-III'' kao i  ''Hatf-II Abdali''. Pakistan je u kolovozu 2005. testirao i krstareću raketu ''Hatf VII Babur'' koja može nositi nuklearnu glavu. Time ima mogućnost napasti bilo koju zemlju u središnjoj Aziji i bliskom istoku.

== Politička podjela države ==

Pakistan je nakon ustava iz Beludžistan, Pandžab i Sindh od kojih svaka ima vlastitu pokrajinsku skupštinu čije članove narod bira na pet godina. Na čelu pokrajinske vlade nalazi se čelnik stranke s najvećim brojem zastupnika u pokrajinskoj skupštini.

Teritorij glavnoga grada Islamabada i Plemenska područja pod federalnom upravom na granici s Afganistanom su pod izravnom upravom središnje vlasti, kao i Sjeverna područja u Kašmiru pod pakistanskom okupacijom. Autonomno područje Azad Kašmir ima vlastitu zakonodavnu skupštinu, premijera i predsjednika.

Svaka teritorijalna jedinica je podijeljena u okruge. Teritorij glavnoga grada čini samo jedan jedini okrug. Sveukupno u Pakistanu  postoji 119 okruga, od kojih su 14 u okupiranom području Kašmira. Jedina iznimka su Plemenska područja pod federalnom upravom.

thumb|250px|Politička podjela Pakistana

{| class="prettytable"
! bgcolor=#DDDDDD | || bgcolor=#DDDDDD | Teritorijalna jedinica || bgcolor=#DDDDDD | Status || bgcolor=#DDDDDD | Glavni grad || bgcolor=#DDDDDD | Površina
|-
| 1 || Beludžistan || pokrajina || Quetta || align=right | 347.190 km²
|-
| 2 || | pokrajina || [[Pešavar || align=right | 74.521 km²
|-
| 3 || Pandžab || pokrajina || Lahore || align=right | 205.344 km²
|-
| 4 || | pokrajina || [[Karači || align=right | 140.914 km²
|-
| 5 || Islamabad || Teritorij glavnoga grada || Islamabad || align=right | 906 km²
|-
| 6 || Plemenska područja pod federalnom upravom || područje pod saveznom upravom || Pešavar || align=right | 27.220 km²
|-
| 7 || | autonomno područje || [[Muzafarabad || align=right | 11.639 km²
|-
| 8 || | područje pod saveznom upravom || [[Gilgit || align=right | 72.520 km²
|-
| || '''Pakistan''' || '''islamska republika''' || '''Islamabad''' || align=right | 880.254 km²
|}

== Stanovništvo ==
thumb|Rast stanovništva od 1961. do 2003.

=== Trendovi ===
Po popisu stanovništva iz Kine, Indije, Indonezije i Brazila.

Gustoća stanovništva od 188 stanovnika/km² slična je Italiji. Ipak, stanovništvo je vrlo nejednako naseljeno diljem zemlje. Tri četvrtine stanovništva živi u plodnim riječnim područjima Pandžaba i Beludžistan. U Beludžistanu koji pokriva oko 40 % površine zemlje živi samo pet posto stanovništva, dok u Pandžabu koji ne čini ni četvrtinu površine zemlje živi više od polovice stanovništva. Stopa urbanizacije je još prilično niska, 2004. godine samo je 34 % Pakistanaca živjelo u gradovima.

S godišnjim rastom stanovništva većim od dva posto, Pakistan ima jednu od najvećih stopa rasta u Aziji. Iako je broj živorođenih na 1000 stanovnika pao s 43 (1970.) na 29,74 (2006.), i dalje je na vrlo visokoj razini. Ipak, ovo nije jedini razlog visokom rastu broja stanovnika. Poboljšana zdravstvena zaštita je povećala očekivanu životnu dob s 51 godine (1970.) na 63,4 godine (2006.), čime je broj umrlih na 1000 stanovnika u istom razdoblju pao s 16 na 8,23. Stopa feritlnosti 2006. godine, bila je četiri djeteta po ženi, prosječna starost stanovništva bila je 20 godina, s postotkom od 39 % djece starosti manje od 15 godina.

=== Etnički sastav ===
thumb|Pandžabac sa sinom
Pakistan je višenarodna država. Više od tri četvrtine stanovništva zemlje su indoarijskog podrijetla.  Daleko najveća etnička skupina od ove grupe su Britanske Indije 1947. godine, kad su brojni sjevernoindijski muslimani izbjegli u Pakistan. Za razliku od ostalih etničkih skupina oni žive većinom u gradovima diljem zemlje. U Sindhu zauzimaju 40 %, dok u Pandžabu zauzimaju 10 % urbanog stanovništva. Njihov udio među ruralnim stanovništvom je iznimno mali.

Iranski narodi čine oko 20 % stanovništva Pakistana. Paštunci (''Paštuni'') koji žive u sjeverozapadu zemlje uz granicu s Afganistanom i u sjevernom Beludžistanu su, s udjelom od 15 % u stanovništvu, druga po broju etnička skupina u Pakistanu. Najveći dio od procjenjenog broja od tri milijuna afganistanskih izbjeglica u Pakistanu pripadaju ovoj etničkoj skupini. Druga velika iranska etnička skupina su Beludži (''Baluči'') koji čine oko tri posto stanovništva. I Paštunci i Beludži podijeljeni su u plemenske zajednice.

dravidskih naroda, koji inače većinom žive na jugu Indije. U zemlji žive još brojne etničke skupine, pogotovo na sjeveru zemlje.

=== Jezici ===
thumb|Glavni jezici u Pakistanu
U Pakistanu se govori više od 50 jezika. Ti jezici obično odgovaraju etničkoj podjeli zemlje<ref name="Sprachen">[http://homepages.fh-giessen.de/kausen/wordtexte/Pakistan%20Sprachen.doc Pakistanski jezici]</ref>.

Službeni jezici su perzijskog i arapskog, te po pismu (inačici arapskog pisma). Kao materinski jezik urdski govori sedam do osam posto stanovništva, većinom muhadžiri. Broj govornika ovog jezika, zbog njegove društvene uloge stalno raste, ponajviše zahvaljujući njegovoj upotrebi u školama (urdski je nastavni jezik na primarnoj i sekundarnoj razini školovanja). Promoviranje ovog jezika kao nacionalnog jezika naišlo je na otpor u mnogim područjima gdje se koriste lokalni jezici.

Daleko najveći jezik po broju izvornih govornika je Sjeverozapadnoj pokrajini, što je oko dva posto stanovništva na nacionalnoj razini.  brahui (1,5%) dravidski jezik. U Karačiju žive mumbajske skupine koje i danas govore gudžaratski. 

Na sjeveru zemlje postoji veliki broj jezika, koji obično nemaju više od milijun govornika. Ovi jezici spadaju u dardske, indoarijske i sinotibetanske skupine. U sjevernim područjima živi i oko 100.000 govornika izoliranog burušaskog jezika.

=== Religije ===
thumb|Džamija Faisal u [[Islamabadu koji prima do 74.000 vjernika]]

hinduisti, još uvijek nemaju sva prava u izražavanju svojih vjerskih uvjerenja koja često skrivaju od javnosti.

Većina vjernika su sunitski muslimani. Ovaj pravac islama podijeljen je na više škola mišljenja. Pravac s najviše sljedbenika su sufijski pokret i hanefijski Sjeverozapadnoj pokrajini i Beludžistanu.

Postotak šiitske skupine imamita u sveukupnom stanovništvu zemlje nije posve jasan. Obično se procjenjuje da ih ima oko 20 %. Zastupljeni su u Karačiju, Lahoreu, ismailita. Bohri žive većinom u Karačiju, a  Nizari većinom u Sjevernim područjima i Sjeverozapadnoj pokrajini. Ahmedije koji čini 0,2 posto stanovništva i koji žive većinom u Rabwahu i oko Sialkota, od 1974. nisu službeno priznati kao pripadnici islamske zajednice, te su često podvrgnuti progonima.

Za vrijeme podjele sikhi su napustili Pandžab. U Sindhu je ostala trećina hinduista. Danas u toj pokrajini živi oko 1,8 milijuna hinduista, što je skoro sveukupna hinduistička zajednica zemlje koja na nacionalnoj razini čini 1,8% stanovništva. U zemlji postoji i nešto manji broj kršćana, oko 1,6%. Oni žive većinom oko nedodirljivih'', koji su za vrijeme britanske vlasti prešli na kršćanstvo. Jedan dio došao je i iz Goe. Oko polovice kršćana pripadaju Rimokatoličkoj Crkvi, dok druga polovica pripadaju zajednici protestantskih Crkvi naziva zoroastristi. Napadi na hinduiste i kršćane nisu rijetkost, te je zbog toga Pakistan smatra zemljom vjerske netolerancije<ref name="Religiöse Intoleranz">Human Rights Documentation Center: [http://www.hrdc.net/sahrdc/hrfeatures/HRF31.htm The Religious Intolerance in Pakistan]</ref>.

== Gospodarstvo ==
thumb|200px|right|Pogled na Karači koji je financijsko središte Pakistana.
U Pakistanu vlada tržišno gospodarstvo. Sva velika industrijska poduzeća koja su nacionalizirana u 1970-ima su postupno reprivatizirana od 1990-ih. Nakon velikog usporenja rasta gospodarstva koji se dogodio kao rezultat vojnog udara 1999. godine, pakistansko gospodarstvo od 2002. bilježi snažan rast. U razdoblju godine 2005./2006. taj je rast bio 6,6 posto. Ukupni Svjetskoj banci bio oko 110 milijardi USD<ref name="Angaben der Weltbank">Svjetska banka: [http://devdata.worldbank.org/AAG/pak_aag.pdf Pakistan at a Glance]</ref>. Godišnji prihod po stanovniku je još nizak i iznosi 700 USD.

Pakistansko gospodarstvo najviše narušava raširena korupcija, nedostatak infrastrukture u pojedinim dijelovima zemlje i nestabilna politička situacija koja otežava strane investicije. Inflacija je poprilično visoka (2005./2006. je bila 7,9%<ref name="Inflation">Government of Pakistan, Federal Bureau of Statistics: [http://www.statpak.gov.pk/depts/fbs/statistics/yearly_inflation/yearly_inflation.html Yearly Inflation Rates of Pakistan]</ref>), kao i budžetski deficiti koji iznosi 4,2%<ref name="Haushaltsdefizit">Government of Pakistan, Ministry of Finance: Fiscal Development; [http://www.finance.gov.pk/publications.htm (04-fd.doc) „Statistical Supplement Pakistan Economic Survey 2005–06“]</ref>.

=== Poljoprivreda ===

Unatoč velikom napretku u industrijalizaciji i razvitku uslužnog sektora, pakistanskom gospodarstvom još snažno dominira poljoprivreda. Iako se obrađuje samo jedna trećina obradivih površina u zemlji, 44,1% zaposlenog stanovništva radi u poljoprivredi(2005./2006.<ref name="Erwerbstätigkeit">Government of Pakistan, Federal Bureau of Statistics: [http://www.statpak.gov.pk/depts/fbs/publications/lfs0506_q3/t11.pdf Percentage distribution of employed persons by major industry division]</ref>), a njezin udio u ukupnom BDP-u je 21,6% (2005./2006.<ref name="BIP-Anteile">Government of Pakistan, Ministry of Finance: [http://www.finance.gov.pk/survey/sur_chap_05-06/01-Growth.pdf Growth and Investment; tablica 1.2 u dodatku]</ref>).

Četiri petine poljoprivrednih površina nalazi se uz Ind, dok se ostatak nalazi u oazama u Beludžistanu i sjevernim planinama. Najviše se proizvode žitarice i voće, kao datulje i banane. Pšenica je kultura koja se najviše uzgaja. Pakistan spada među deset najvećih proizvođača pšenice na svijetu. U mnogo manjem broju uzgajaju se i riža, kukuruz i proso. Zbog močvarnosti i slanosti tla, poljoprivredna produktivnost nije visoka. Kako bi se izbjegli ovi problemi uvedeni su sustavi za odvodnju i pumpe.

Najveći poljoprivredni izvozni proizvod je pamuk kojeg se godišnje proizvede više od pet milijuna tona što čini Pakistan četvrtim svjetskim izvoznikom pamuka. Ostali važne izvozne kulture su šećerna trska i duhan.

=== Industrija ===

Stjecajem neovisnosti je u Pakistanu ostalo, uključujući današnji Bangladeš, samo pet posto britanskoindijske industrije. Budući da je razvoj industrije bio prioritet, počela je djelovati pakistanska industrijska politika. Danas država ima vrlo raznoliku industrijsku proizvodnju u kojoj je zaposleno 20,6% (2005./2006.<ref name="Erwerbstätigkeit">Government of Pakistan, Federal Bureau of Statistics: [http://www.statpak.gov.pk/depts/fbs/publications/lfs0506_q3/t11.pdf Percentage distribution of employed persons by major industry division]</ref>) radne snage, od čega dvije trećine u proizvodnji i jedna trećina u izgradnji. Udio industrije u ukupnom gospodarstvu zemlje je 26,0%<ref name="BIP-Anteile">Government of Pakistan, Ministry of Finance: [http://www.finance.gov.pk/survey/sur_chap_05-06/01-Growth.pdf Growth and Investment; Tabelle 1.2 im Anhang]</ref>).

Daleko najvažnija grada industrijske proizvodnje je tekstilna industrija, pogotovo u preradi pamuka. Pakistan je jedan od najvećih svjetskih proizvođača pamučne robe. Također je vrlo bitna i prerada kože, od koje se proizvodi kožna odjeća, cipele, rukavice i nogometne lopte. Među ostale važne industrijske grane spadaju prehrambena, kemijska i farmaceutska industrija, te prerada i proizvodnja cementa, metala i papira.

=== Vanjska trgovina ===
thumb|Tekstilna roba je najvažniji pakistanski izvozni proizvod
2005./2006. Pakistan je izvezao dobra vrijedna 14,962 milijardi USD. Glavni izvozni proizvodi bili su tekstilna roba (59,7 %, većinom pamuk, ponajviše odjeća, posteljina, ručnici i sl.), živežne namirnice (9,6 %, od čega riža čini 6,9 %), koža i cipele (ukupno 6,7 %), gorivo (4,5 %), kemikalije i farmaceutika (2,7 %), industrijski proizvodi (2,2 %, većinom medicinski instrumenti), sportska oprema (2,1 %) i tepisi (1,5 %)<ref name="Außenhandel Pakistan">Government of Pakistan, Ministry of Commerce: [http://www.commerce.gov.pk/Tradestat.asp#2 Trade Statistics and Analysis]</ref>.

{{Infobox Pays|
nom_local1=اسلامی جمہوریۂ پاکستان|langue1=ur|
nom_local2=Islāmī Jumhūrīyah Pākistān |langue2=ur|
nom_français=République islamique du Pakistan |
de=du%20 |
image_drapeau=Flag of Pakistan.svg |
lien_drapeau=Drapeau du Pakistan |
image_blason=Coat of arms of Pakistan.svg |
lien_blason=Emblème du Pakistan |
image_carte=LocationPakistan.svg |
devise=Iman, Ittehad, Nazm''<br />(Ourdou : « Foi, unité, discipline ») |
langues_officielles=Anglais, Ourdou |
capitale=Islâmâbâd |
coordonnées_capitale= |
lien_villes=Villes du Pakistan |
titre_plus_grande_ville=Plus grande ville |
plus_grande_ville=Karâchi |
type_gouvernement=République |
titres_dirigeants=Président<br />&nbsp;- Premier ministre |
noms_dirigeants=Général Pervez Musharraf<br />Youssouf Raza Gilani |
superficie_rang=34 |
superficie_totale= |
pourcentage_eau=Négligeable |
population_rang=6 |
population_totale= |
population_année=2006 |
densité=199 |
type_indépendance=Date |
pays_indépendance=Du Royaume-Uni |
date_indépendance=14 août 1947 |
pays frontaliers=|
gentilé=Pakistanais, pakistanaise |
monnaie=Roupie pakistanaise |
code_monnaie=PKR |
fuseau_horaire=+5 |
hymne_national=Pak sarzamin shad bad |
domaine_internet=.pk |
indicatif_téléphonique=92 |
notes=|
}}
La '''République islamique du Pakistan''' est un pays asiatique entouré par l'Chine, l'Inde et la mer d'Oman.

Fondé le 14 août 1947, le Pakistan entretient des relations très tendues avec l'Inde depuis sa création en raison du partage entre ces deux pays du territoire du Cachemire.
Il dispose de l'arme nucléaire.

La population est majoritairement musulmane. Une minorité hindoue essaie de survivre malgré l'intolérance religieuse officiellement adoptée, alors que le territoire pakistanais occupe les sources mêmes de la religion hindoue, avec les ruines de Mohenjo-Daro (voir Religion harappienne). 

Le mot « Pakistan » est un ''P''andjab, l'''A''fghania (actuelle province frontalière du Nord-Ouest), le ''K''ashmir, le ''S''ind et le Baloutchis''tan''.

Le Pakistan moderne se compose de quatre parties principales appelées provinces : le Pendjab, le Sind, le Balouchistan et la province de la Frontière du Nord-Ouest. Il régit également la région du Kashmir qui est actuellement partagée entre le Pakistan et l'Inde. La région d'Indus était l'emplacement de plusieurs cultures antiques comprenant Mehrgarh, un des plus anciennes villes connues du monde, et de la civilisation de vallée d'Indus (de 2500 av. J.-C. à 1500 av. J.-C.) à Harappa et Mohenjo-Daro.

Les vagues de conquérants et de migrants, comprenant les Grecs, Sakas, Parthes, Kouchanes, Huns blancs, Afghans, Arabes, Turcs, et Mongols, se sont établis au Pakistan tout au long des siècles, influençant les autochtones. Le pays a une histoire commune avec l'Inde, l'Afghanistan et l'Iran antiques. La région est un carrefour des itinéraires commerciaux historiques, y compris la route de la soie.

Sur le territoire que le Pakistan occupe, la civilisation de la vallée de l'Indus s'assimila au milieu du deuxième millénaire avant J.-C. avec la civilisation aryenne, donnant lieu au védisme. Les empires successifs et les royaumes ont régné sur la région de l'empire persan achéménide autour de 543 avant J.-C., à Alexandre le Grand en 326 avant J.-C. et l'empire de Mauryan. Le royaume indo-grec fondé par Demetrius de Bactria a inclus Gandhara et le Pendjab en 184 avant J.-C., et a atteint sa plus grande ampleur sous Ménandre Ier, établissant la période gréco-bouddhiste avec des avancées dans le commerce et la culture. La ville de Taxila (Takshashila) est devenue un centre d'étude important des périodes antiques - les restes de la ville, située à l'ouest d'Islamabad, sont l'un des emplacements archéologiques principaux du pays.

== Histoire ==

Le '''l'Empire colonial britannique en Inde en 1947.

== Politique ==
À la suite d'une campagne électorale aux allures de triomphe, Benazir Bhutto est devenue en décembre 1988, la première femme à gouverner une nation musulmane.
Après un exil de huit ans à Londres, elle est assassinée par Bilal à Rawalpindi le 27 décembre 2007 lors d'un attentat kamikaze, après un meeting électoral.

== Subdivisions ==

Le Pakistan est une fédération composée de cinq provinces (''Soubeh'')): Le Penjab, le Sind, le Baloutchistan, le Serhad (ou le NWFP : province de la frontière du Nord-Ouest) et l'Azad Cachemire (ou Cachemire Libre), en plus du territoire de la capitale fédérale, des ''Kabileh alakeh'' (territoires tribaux administrés par le gouvernement fédéral) et l'Agence de Gilgit.

== Géographie ==

thumb|250px|right|Carte du Pakistan

thumb|left|Carte topographique du Pakistan

== Économie ==

Largement agricole, le pays compte une importante industrie textile. 
Les Pakistanais ont hérité de &nbsp;kilomètres des &nbsp;kilomètres du réseau ferroviaire des anciennes Indes britanniques. En 1989, des accidents ont prouvé que les chemins de fer étaient mal entretenus et c'est par la route que se faisait l'essentiel des échanges dans une économie sous-développée.

Comme ses semblables, le barrage hydroélectrique de Tarbela sur l'Indus ne remédie que partiellement au déficit du Pakistan en énergie, la houille blanche devrait être facteur de progrès économique.

== Démographie ==

thumb|250px|Évolution de la démographie entre 1961 et 2003 (chiffres de la [[Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture|FAO, 2005). Population en milliers d'habitants.]]

== Culture ==

La région actuelle du Pakistan a été administrée par différents peuples et empires (Aryens, Perses, Ghaznavides, Seldjouks, Arabes, Rajputs, Moghols…). Toutes ces influences culturelles ont laissé de nombreuses traces.
Le site de Mohenjo-daro est un site important de la civilisation de la vallée de l'Indus (voir à religion harappienne), les restes d'une des plus grandes cités de l'Âge du bronze, première en son avancement de l'humanité.

Le Pakistan a un passé et une histoire culturelle très liés à l'Inde actuelle. Que ce soit la musique, le cinéma, la gastronomie, la littérature, les deux pays sont les héritiers de la même histoire commune.
Mohamed Iqbal, issu d'une famille hindou récemment convertie à l'islam (depuis quelques siècles tout de même, comme la plupart des musulmans du souscontinent indien...), poète, est le père de l'idée de création de l'Etat Pakistanais, état musulman.
Le grand représentant de la musique soufie pakistanaise est Nusrat Fateh Ali Khan, qui a fait connaître l'art de la Qwali dans le monde entier.
Le pays étant très empreint d'islam soufi, le culte des saints (''pirs'') y est très répandu, cela malgré un retour de l'islam conservateur. Les ''Urs'' (procession annuelle des saints) sont des moments de grande dévotion mais également l'occasion de fêtes populaires, au cours desquelles il y a des concerts de musique mystique.
Le Pakistan a également un riche patrimoine architectural hérité des Moghols. Parmi les plus impressionnants, il y a la ''Badshaî masjid'', qui fut longtemps la deuxième mosquée la plus grande au monde, en brique rouge et marbre blanc avec des mosaïques incrustées, et sans doute une des plus belles mosquées au monde. Il y a également les ''Shalimar bagh'', les fameux jardins de Shalimar datant de l'époque moghole, lorsque Lahore était la ville impériale.
La ville de Lahore reste toujours la capitale culturelle du pays. Dans la splendide mosquée de Wazir Khan à Lahore, l'apprentissage de la lecture et de l'écriture passe, comme ailleurs, par les versets du Coran. L'industrie du cinéma y est très développée, malgré un certain déclin ces dernières années dû à la concurrence du cinéma indien. Toutefois, le Pakistan produit davantage de films et de feuilletons télévisés (''Dramma'') qui reflètent la société pakistanaise avec réalisme ou humour et se démarquent des histoires à l'eau de rose et stéréotypées de Bollywood. Le théâtre connaît également un grand essor avec des auteurs contemporains comme Shamshir Haider Shah.
=== Religion ===
Le chiites<ref name="affrontements"/> et se concentrent dans le nord-ouest du pays, près de la frontière afghane. Entre 1990 et 2007, les tensions entre sunnites et chiites ont provoqué la mort d'environ 4 000 personnes<ref name="affrontements"/>.

===La minorité hindoue après la partition ===
   
Ainsi que la minorité musulmane en Inde: voir histoire du Pakistan et de l'Inde

== Voir aussi ==
=== Notes ===
<references />

=== Articles connexes ===

*Index thématique du monde indien
*Index alphabétique du monde indien

=== Liens externes ===

* [http://www.pak.gov.pk Site du gouvernement pakistanais]

*

als:Pakistan

arc:ܦܩܝܣܛܢ
as:পাকিস্তান

ba:Пакистан
bat-smg:Pakėstans

be-x-old:Пакістан