thumb|280px|De '''Hollandse Kade''' nabij [[Breukelen (Utrecht)|Breukelen]]
Een '''kade''' of '''kaai''' is een beschoeide of gemetselde oeverstrook. Oeverstroken worden meestal wal genoemd. Kenmerkend voor een kade is dat in extra faciliteiten voor het aanleggen van schepen is voorzien, zoals een verhard loopoppervlak (hout, steen, beton) bovenop de wal, en bolders om schepen aan te lijnen. Ook wordt de benaming kade gebruikt voor een grondlichaam dat permanent belast wordt door een water met een relatief vast peil.

De hoogte van een kade boven de waterspiegel wordt onder meer bepaald door de behoefte kleine (''lage kade'') of grote (''hoge kade'') schepen af te meren (dan ook wel aanlegkade of kademuur genoemd). De functie als waterkering bij bijvoorbeeld eb en vloed en de hoogte van het maaiveld, zijn ook bepalend voor de hoogte van een kade.

==Etymologie==
Het Nederlandse woord kade komt van het Keltische woord ''cae'', dat omheining betekent. In het Middelnederlands werd het overgenomen als ''caeye'' of ''caye'', later ''kaai''. Er ontstond in de Middeleeuwen ook een vorm ''cade'', later ''kaa'' en in het Standaardnederlands ''kade''. Dit is een hypercorrectie van het oorspronkelijke woord. Kade wist het als onbeschaafd ervaren woord kaai in Nederland te verdringen, maar in Vlaanderen wordt het nog wel veel gebruikt in straatnamen. Ook in de meeste dialecten wordt kaai gebruikt in plaats van kade.

==Kadebreuken==
In Nederland hebben de volgende kadebreuken plaatsgevonden:
* 14 januari 1960 te Tuindorp Oostzaan
* 26 augustus 2003 te Wilnis (zie: Kadebreuk Wilnis 2003)

thumb|Kai (ganz rechts) im Hafen von [[Québec (Stadt)|Québec, Ende des 19. Jahrhunderts]]
thumb|Kaimauer am [[Rhein-Herne-Kanal, Hafenanlagen der Wanne-Herner Eisenbahn und Hafen GmbH]]

Als '''Kai''' (im 17. Jahrhundert aus niederländisch ''kaai'' von französisch ''quai'' entlehnt) bezeichnet man einen durch Mauern befestigten Uferdamm – meist in Häfen oder an Fluss- oder Kanalufern zum Löschen und Laden von Schiffsladungen gelegen. Das Fahrwasser ist davor so tief, dass Schiffe festmachen können.

Die '''Kaimauer''' ist eine lotrechte oder fast lotrechte Mauer in massiver oder Pfahlrostbauweise, welche die Belastung durch Uferkräne, Eisenbahnwagen oder gestapelte Ladung tragen kann.  Auf bzw. an der Kaimauer befinden sich Poller oder Ringe zum Festmachen der Schiffe. Um mehr Platz für anlegende Schiffe zu schaffen, können die Kais durch Piers und Molen ergänzt werden.

An den Flussufern großer Städte haben sich die einstmals wichtigen Transportaktivitäten zu Schiff an die Stadtränder oder nach außerhalb verlagert. Der Name Kai ist jedoch für diese Uferbefestigungen erhalten geblieben. Sie dienen oft als Promenade oder Boulevard. Beispiele dafür sind der Bund in Shanghai oder der Franz-Josefs-Kai am stadtseitigen Ufer des Donaukanals in Wien.