thumb|right|250px|Γυναίκες Μπατούα στο Μπουρούντι.
Οι '''Τούα''' (ή '''Μπατούα''') είναι πυγμοειδής Αφρικής, οι αρχαιότεροι κάτοικοι της περιοχής των Μεγάλων Λιμνών. Κατοικούν με μικρούς πληθυσμούς στα κράτη της Ρουάντα του Μπουρούντι και στην Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, κυρίως μέσα στο ισημερινό τροπικό δάσος της περιοχής. To 2000 ο πληθυσμός τους ήταν 80.000 άτομα, κάτι που τους κάνει σημαντική μεινότητα της περιοχής.<ref name="IRIN"> [http://www.irinnews.org/IndepthMain.aspx?IndepthId=9&ReportId=58604 Minorities Under Siege]: Pygmies today in Africa IRIN In-Depth</ref>

Υπάρχουν επίσης πληθυσμοί στην Ανγκόλα, τη Ναμίμπια, τη Ζάμπια και τη Μποτσουάνα που ζουν σε βάλτους και ερήμους, μακριά από τα δάση. Λίγα όμως είναι γνωστά για αυτούς τους πληθυσμούς.

Όταν οι Χούτου ήρθαν στην περιοχή υποδούλωσαν τους Τούα. Γύρω στο 15ο αιώνα έφτασαν οι Τούτσι που κυριάρχησαν πάνω και στις δυο φυλές. Οι Τούα μιλούν την ίδια γλώσσα, την Κινιαρουάντα, με τους Χούτου και τους Τούτσι. Για εκατοντάδες χρόνια οι Τούα αποτέλεσαν μικρή μειονότητα της περιοχής (γύρω στο 1% στη Ρουάντα και το Μπουρούντι) κι έτσι δεν είχαν σημαντικό πολιτικό ρόλο.

Οι Τούα συχνά αγνοούνται στις συζητήσεις περί της διαμάχης μεταξύ Χούτου και Τούτσι, που έφτασε στο αποκορύφωμά της με τη Γενοκτονία της Ρουάντα το 1994.<ref name="IRIN"/> Περίπου το 30% του πληθυσμού τους στη Ρουάντα εκοντώθηκε κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.<ref name="irin"></ref>

thumb|left|150px|Μπατούα με παραδοσιακό τόξο.
Οι Τούα παραδοσιακά ήταν νομαδικοί τροφοσυλλέκτες των ορεινών δασών. Καθώς τα δάση χάνονται λόγω της αποψίλωσης, οι Τούα αναγκάστηκαν να φύγουν από αυτές τις περιοχές και να ζήσουν αλλού. Αν και αναζητούν νέους τρόπους να αυτοσυντηρηθούν (όπως τη γεωργία και την κτηνοτροφία) οι περισσότεροι είναι προς το παρόν ακτήμονες και ζουν σε συνθήκες φτώχειας. Τα δικαιώματά τους πάνω στη γη στην οποία ζούσαν για αιώνες δεν έχουν αναγνωριστεί από καμία κυβέρνηση, και δεν τους έχει δοθεί καμία αποζημίωση για την απώλειά τους.

Τα παιδιά των Τούα έχουν μικρή πρόσβαση στην εκπαίδευση και οι κοινότητές τους υποαντιπροσωπεύονται στην τοπική και εθνική κυβέρνηση. Λόγω του ότι είναι πυγμαίοι εξακολουθούν είναι στόχος εθνοτικής προκατάληψης, διακρίσεων, βίας και γενικότερου κοινωνικού αποκλεισμού.<ref>Forest Peoples Programme. http://www.forestpeoples.org/</ref><ref>CAURWA (Communauté des Autochtones Rwandais). http://www.catgen.com/caurwa/EN</ref>

Les '''Twa''' sont le troisième groupe social burundais, pygmée. Ces quelques milliers de pygmées sont les oubliés du pays. Traditionnellement considérés comme des Rwandais de seconde zone, ils peinent à faire entendre leurs revendications. Déconsidérés par leurs voisins hutus et tutsis, les Twa ont cependant toujours été reconnus comme des artistes de talent. Ils se produisent encore au sein du ballet national. La danse est, selon eux, un art inné, qu'ils n'apprennent pas. Elle est le symbole de leur identité. Ils vivent de cueillette et de chasse. Étant donné qu'à l'origine le Rwanda était un ensemble de royaumes et de communautés, les Twa en forment une à part entière. Ils ont des caractéristiques physiques spécifiques comme le fait qu'ils sont petits avec des traits du visage plus prononcés. L'association pour la défense des Twa se bat depuis des années pour la reconnaissance des droits de cette minorité, qui constitue moins de 1% des 8 millions de Rwandais et qui a toujours été perçue comme la caste la plus basse du pays. Cette association, qui affirme représenter les quelque 20&nbsp;000 Twa du Rwanda (8&nbsp;000 seraient morts pendant le génocide et 2&nbsp;000 seraient en exil), affirme aujourd'hui plusieurs revendications. Elle réclame en particulier l'intégration des Twa dans la vie économique et sociale du pays, des terres à cultiver, l'accès à l'éducation pour leurs enfants (95% des Twa sont analphabètes), la reconnaissance de leur culture, la défense de leurs forêts traditionnelles... Elle plaide aussi pour l'obtention de droits citoyens identiques à ceux des autres Rwandais, ce qui, dit-elle, leur permettrait de jouer un rôle actif dans la société et de prétendre à une représentation politique dans le pays. Ils ont toujours été mis à part c'est-à-dire ils ne participaient à aucun affontement entre les Tutsi et les Hutu. Cependant, lors du génocide, certains Twa ont servi aux côtés des plus forts : les miliciens hutus. Tous n'ont pas été impliqués dans les massacres, mais cette alliance passée avec les Hutus complique leur relation avec les nouvelles autorités tutsis.

== Voir aussi ==
* Population de l'Afrique des Grands Lacs

Catégorie:Rwanda
Catégorie:Burundi