'''Assimilatie''' in de taal is de verandering van een klank onder invloed van een andere klank. In bepaalde gevallen kan assimilatie tot uitdrukking komen in de spelling of transcriptie van woorden, maar dit is niet altijd het geval. 

===Progressief en regressief===
Het Nederlands kent progressieve en regressieve assimilatie. 
*Bij progressieve assimilatie neemt een klank kenmerken over van een daaraan voorafgaande klank. 
**Een voorbeeld: in 'dat daar een huis staat' wordt de beginklank van 'daar' vaak stemloos uitgesproken (dus als een /t/). Dat gebeurt onder invloed van de eraan voorafgaande stemloze /t/.

*Bij regressieve assimilatie neemt een klank kenmerken over van een erop volgende klank.
**Een voorbeeld: in 'zakdoek' wordt de /k/ vaak stemhebbend gemaakt (en dus uitgesproken als de beginklank van 'garçon'). Dat gebeurt onder invloed van de /d/, die stemhebbend is.

===Degeminatie===
Op assimilatie kan degeminatie volgen: indien een geassimileerde klank identiek is geworden aan de daaropvolgende klank, blijft hiervan veelal één klank over. Dat is in het hierboven genoemde geval van twee op elkaar volgende /t/-klanken het geval.

==Historische voorbeelden van assimilatie==

===Nederlands===
Bekende voorbeelden van assimilatie in het Nederlands zijn:

*''pollepel'' ← pot + lepel, waarbij de /t/ onder invloed van de /l/ is geassimileerd tot een /l/, waarop degeminatie volgde. Dit is een vorm van assimilatie die ook in de spelling tot uitdrukking is gekomen, de degeminatie overigens niet.

'''Upodobnienie fonetyczne''' ('''asymilacja fonetyczna''', inaczej uwarunkowania pozycyjne głosek) - jeden z podstawowych zależnych procesów fonetycznych, polegający na upodobnieniu sąsiednich głosek. Upodobnieniem takim określa się przekształcenie postaci fonetycznej danego wyrazu pod wpływem sąsiadujących ze sobą głosek. Istotą każdego upodobnienia fonetycznego jest koartykulacja, której mechanizm działania polega na
wpływie danej głoski na sposób artykulacji głosek, które z nią sąsiadują. Można tu wyróżnić:
*'''antycypacje''': wcześniejsze przygotowanie się narządów mowy do wymawiania głoski następnej. W wyniku działania artykulacyjnego mechanizmu właściwego antycypacjom, powstają upodobnienia wsteczne.
*'''perseweracje''': układ narządów mowy dla głoski poprzedzającej zostaje przedłużony na głoskę następną. W tym przypadku powstają upodobnienia postępowe.

Wyróżnia się także upodobnienia żywe i martwe. Upodobnienia żywe są to takie, które występują we współczesnej mowie użytkowników danego języka. Upodobnienia martwe (historyczne) są to upodobnienia, które występowały w przeszłości, a jedynym śladem ich istnienia są źródła pisane.

Biorąc pod uwagę kryterium mechanizmów artykulacyjnych, w języku polskim wyróżnia się:
#Upodobnienia pod względem miejsca artykulacji
#*przed spółgłoską dziąsłową - spółgłoski dziąsłowe (''rz, ż, sz, l, r'' i ich zmiękczenia) wpływają na poprzedzające je spółgłoski przedniojęzykowo-zębowe, powodując ich udziąsłowienie,
#*przed spółgłoską środkowojęzykową - spółgłoski środkowojęzykowe (''dź, ć, ź, ś, ń'') wpływają na poprzedzające je spółgłoski, powodując ich ujednolicenie pod względem miejsca artykulacji i miękkości,
#*przed spółgłoskami zwartymi tylnojęzykowymi - spółgłoska nosowa [n] poprzedzająca spółgłoski zwarte tylnojęzykowe (''k, g'' i ich zmiękczenia) realizowana jest jako []
#Upodobnienia pod względem sposobu artykulacji - polega na tym, że zwarcia i szczeliny przy artykulacji danej głoski zostają przesunięte i są takie same przy artykulacji głoski sąsiedniej.
#Upodobnienia pod względem dźwięczności, np.
#*babka /bapka/
#*ludzki /lucki/
#*prośba /proźba/
#*kwiat /kfiat/ (Ale w niektórych regionach, np. w Poznańskiem, na Kaszubach i Kresach Wschodnich, [w] pozostaje dźwięczne po spółgłosce bezdźwięcznej)
#Gdy głoski półotwartej (''m, n, r, l'', i ich zmiękczeń), lub samogłoski, przyimkiem, będzie dźwięczny w wymowie krakowsko-poznańskiej i bezdźwięczny w wymowie warszawskiej:
#*brat ojca [brad ojca]

==Zobacz też==
* udźwięcznienie, ubezdźwięcznienie
* monoftongizacja, palatalizacja
* odpowiednienie (dysymilacja), przestawka (metateza)

==Bibliografia==
*''Nauka o języku dla polonistów'' (pod red.) S. Dubisz, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1999.
*D. Ostaszewska, J. Tambor, ''Fonetyka i fonologia współczesnego języka polskiego'', Wydawnictwo PWN, Warszawa 2000.