{{Infobox militair conflict
|conflict=Slag bij Cunaxa
|partof=
|image=
|caption=
|date=Zomer van 401 v.Chr.
|place=Aan de oever van de Eufraat, vlakbij het tegenwoordige Bagdad.
|casus=
|territory=
|result=Een overwinning van de Perzen
|combatant1=Bondgenoten van Cyrus<br>Griekse huurlingen
|combatant2=Perzische Rijk
|combatant3=
|commander1=Cyrus de Jongere&nbsp;†<br> Clearchus
|commander2=Artaxerxes II
|commander3=
|strength1=
|strength2=
|strength3=
|casualties1=
|casualties2=
|casualties3=
|notes=
}}
De '''Slag bij Cunaxa''' vond plaats in het jaar 401 v.Chr., nabij het huidige Bagdad in Irak. Cyrus de Jongere daagde zijn broer Artaxerxes II van Perzië uit om wraak te nemen voor de vernederingen die Cyrus doorstaan had enkele jaren voordien. Cyrus kreeg een leger van huurlingen bij elkaar, een mengeling van Aziatische troepen en Griekse hoplieten (de zogenaamde ''Tienduizend''). De Atheense aanvoerder Xenophon beschrijft in zijn boek Anabasis (ook wel de ''Tienduizend van Xenophon'' genaamd) het volledige verloop van de veldslag. De getalsterkte wordt tegenwoordig geschat op 36.000 Perzen bij Artaxerxes, waarvan 6000 cavalerie. Cyrus zou de beschikking gehad hebben over 14.000 Griekse huurlingen, 2600 cavaleristen en een onbekend aantal Aziaten, maar zijn leger was in elk geval veel kleiner dan het leger dat Artaxerxes meegebracht had.

In het leger van Cyrus nam Clearchus de leiding over de Griekse rechterflank, dat zich aan de oever van de Eufraat had opgesteld. Naast hem nam Proxenus plaats met zijn troepen, gevolgd door enkele andere generaals. Menon nam de Griekse linkerflank onder zijn hoede. Zij werden beschermd door Cyrus zelf, die zich met 600 ruiters op de uiterst linkse flank plaatste. De ruiters "droegen allen een borstharnas, dijplaten en helm, behalve Cyrus. De algemene regel bij de Perzen is de gevaren van de oorlog blootshoofds af te wachten" (''citaat van Xenophon''). De paarden waren uitgerust met kop- en borstplaten, om te voorkomen dat ze langs voren geveld zouden worden. De borst- en dijplaten die Xenophon beschrijft zijn geen volledig metalen platen zoals men bij de Middeleeuwse ridders ziet, maar soepelere stukken, gemaakt van allemaal kleine metalen plaatsen die in schubbenmotief op een leren doek vastgemaakt waren. Artaxerxes stelde zich met een deel van de Perzische cavalerie tegenover Cyrus, echter nog steeds in het midden van zijn eigen leger. Artaxerxes heeft ook nog een wapen dat Cyrus niet heeft: wagens met een zijs (lange messen op de as van de wielen).

Cyrus' leger nam het initiatief en bij het oprukken slaakten ze allen een strijdkreet ter ere van de Oorlogsgod Ares ('' 'En Yalios '''). Zij slaagden erin om hun tegenstanders op de vlucht te laten slaan. Tegen de wagens van Artaxerxes hadden ze een simpele oplossing: ze openden de gelederen en lieten de paarden voorbij gaan. Terwijl sloegen ze de wagenmenner en de soldaat naast hen neer. Volgens Xenophon zou de helft van de wagens in hun eigen leger zijn gereden en daar een groot aantal soldaten verwondt of gedood hebben. Cyrus zag dat zijn rechterflank de vijand kon laten vluchten, maar terwijl liet Artaxerxes zijn rechterflank een omsingelingsbeweging maken. Om dit te voorkomen viel hij met zijn 600 ruiters aan en slaagde grotendeels in zijn opzet. Artaxerxes' flank zette het op het lopen met Cyrus' bodyguards in de achtervolging. Echter, Daarbij passeerde Cyrus de bodyguards van zijn broer en keerde zich naar hem toe. Hij hoopte dat zijn ruiters het voorbeeld zouden volgen en de soldaten maar zou laten lopen. Het tegendeel was waar: Cyrus viel zijn broer aan met een gering aantal ruiters in steun (het aantal wordt op een 100 ruiters geschat). Cyrus slaagde erin om tot bij zijn broer te geraken en die in zijn borst te verwonden, maar zelf werd hij net onder het oog getroffen door een lans van Artaxerxes' bodyguard. Cyrus sneuvelde, en volgens Xenophon zou Cyrus trouwste vriend Artapates zelfmoord hebben gepleegd bij het zien van zijn dode vriend.

Cyrus' ruiters verloren de strijd en Tissaphernes, de hoogste generaal van Artaxerxes, verpletterde de Aziaten en plunderde het Griekse kamp. De Grieken, net op de terugtocht, slaagden er wel in hun kamp te heroveren op de Perzen. Pas dan kregen zij bericht dat Cyrus gesneuveld was, onderhandelden met koning Artaxerxes en beiden verlieten het slagveld. Het duurde bijna een jaar vooraleer de Griekse huurlingen terug thuis kwamen onder leiding van Xenophon, en meer dan de helft was op de terugweg gesneuveld door de constante aanvallen van guerrillastrijders of gestorven van ziekte.

{{Infobox conflit militaire|
image=|
légende= |
conflit=Bataille de Counaxa |
guerre=Révolte de Cyrus le Jeune |
date=401 av. J.-C. |
lieu=Counaxa|
issue=Victoire d'Artaxerxès II |
combattants1=Perses |
combattants2=grecs|
commandant1=Artaxerxès II |
commandant2=Cyrus le Jeune |
forces1= |
forces2= |
pertes1= |
pertes2= |
batailles= |
}}

La '''bataille de Counaxa''' se déroula en 401 av. J.-C. entre 404 av. J.-C. du trône perse sous le nom d'grecques commandée par le général Cléarque. Ses troupes rencontrèrent celles d'Artaxerxès à Counaxa sur la rive gauche de l'Euphrate, à environ 70&nbsp;km au nord de Babylone. Le résultat de la bataille est incertain mais dans la mesure où Cyrus mourut lors du combat, ce fut une victoire pour Artaxerxès.

Après la mort de Cyrus, Cléarque prit le commandement des troupes et conduisit la retraite. Cléarque et les autres généraux grecs furent capturés par traîtrise par Anabase'' écrit par Xénophon.

==Liens externes==
* [http://members.ozemail.com.au/~ancientpersia/cunaxa.html Les batailles d'Artaxerxès II]
* [http://www.mainlesson.com/display.php?author=guerber&book=greeks&story=retreat L'expédition des Dix Mille]