thumb|Juri Gagarin ja Rauhankyyhky
thumb|Juri Gagarin [[avaruuspuku|avaruuspuvussaan (1968)]]
'''Juri Aleksejevitš Gagarin''' () (Neuvostoliiton ilmavoimien majurin arvoinen koelentäjä, neuvostoliittolainen kosmonautti ja samalla maailman ensimmäinen avaruuslentäjä.

==Avaruuslentäjä==
avaruuteen Neuvostoliiton avaruusohjelman lennolla Vostok 1. 

Juri Gagarin ei kuuluisan lentonsa jälkeen päässyt toiselle avaruuslennolle – miehitettyjen avaruuslentojen lennonjohtajana. Hän oli Sojuz 1 -lennon varalentäjä. Hän yritti estää tämän lennon liian kireän aikataulun mukaisen toteutuksen – lento päättyi kosmonautti Vladimir Komarovin kuolemaan paluukapselin laskuvarjon epätäydellisen toiminnan vuoksi.

Gagarinista tuli lentonsa ansiosta maailmankuulu, ja hän kiersi sosialistisissa maissa ja sen lisäksi mm. Suomessa, Ranskassa ja Tanskassa kertomassa avaruuslennostaan. Vuodesta 1962 lähtien hän toimi kansanedustajana. 

Gagarin kuoli 27. maaliskuuta 1968 koelento-olosuhteissa MiG-15-hävittäjän harjoituslennolla lähellä Moskovaa.

Gagarinin mukaan on nimetty eräs kraatteri Kuun pimeällä puolella,<ref name="nasa">[http://starchild.gsfc.nasa.gov/docs/StarChild/whos_who_level1/gagarin.html Nasa]</ref>, 
kosmonauttien koulutuskeskus.

==Lähteet==

==Aiheesta muualla==
* [http://www.yle.fi/elavaarkisto/?s=s&g=2&ag=12&t=283 YLEn elävä arkisto – Juri Gagarin – ensimmäinen avaruuslentäjä]
* [http://www.yle.fi/elavaarkisto/?s=s&g=2&ag=12&t=283&a=2190 YLEn elävä arkisto – Gagarin Suomen television haastattelussa]

Gagarin, Juri
Gagarin, Juri
Gagarin, Juri
Gagarin, Juri
Gagarin, Juri

zh-min-nan:Yuri Gagarin

cv:Гагарин Юрий Алексеевич

es:Yuri Gagarin
eo:Jurij Gagarin

{{Biyografi bilgi kutusu
|kişi_adı=Yuri Gagarin
|resim_adı=Gagarin uzay elbisesi.jpg
|resim_başlığı=Sovyet kozmonot
|doğum_tarihi=9 Mart 1934 
|doğum_yeri=SSCB / Gzhatsk
|ölüm_tarihi=27 Mart 1968 
|ölüm_yeri=SSCB
}}

'''Yuri Alekseyeviç Gagarin''' (Rusça: Юрий Алексеевич Гагарин) (d. 9 Mart 1934 – ö. 27 Mart 1968), Sovyet kozmonot, 1961 yılında uzaya çıkan ve dünyanın çevresini turlayan ilk insan.

== Hayatı ==
===Çocukluğu ve gençliği===
Yuri Gagarin, Gzhatsk yakınlarındaki Kluşino`da 9 Mart 1934 tarihinde dünyaya geldi. (Şimdiki Ukrayna'da olan bu kasabanın adı 1968`de Gagarin olarak değiştirildi). Annesi ve babası kolektif bir çiftlikte çalışıyordu.<ref name="time2006">http://www.time.com/time/europe/hero2006/gagarin.html </ref> Yuri dört çocuktan üçüncüsüydü, özellikle ablası Yuri`yle yakından ilgilendi. Sovyetler Birliği`ndeki milyonlarca aile gibi Gagarin ailesi de İkinci Dünya Savaşı`ndan kötü biçimde etkilendi. İki abisi 1943`te Almanya`ya götürüldü ve savaş bitene kadar geri dönemediler. Hocaları Gagarin`i zeki ve çalışkan fakat biraz da yaramaz bir çocuk olarak tanımlardı. Matematik hocası savaş esnasında Kızıl Ordu Hava Kuvvetleri`nde uçmuştu, bunun da Gagarin üstünde büyük bir etki bıraktığı söylenir.

Bir dökümhanede çıraklığa başlayan Gagarin daha sonra Saratov`da bulunan yüksek teknik okuluna seçildi. Oradayken "Hava Kulübü"`ne girdi ve küçük uçaklarla uçmayı öğrendi. Bir hobi olarak başladığı bu iş zamanla hayatının önemli bir bölümünü kaplamaya başladı. 1955`de okulunu tamamladı ve bir pilot okulunda savaş uçağı eğitimi almaya başladı. Orada 1957 yılında evleneceği Valentina Goryacheva ile tanıştı. Eğitimden sonra hava şartlarının kötü olduğu Norveç sınırında bir bölgeye atandı. Yetişkin biri olduğunda boyu 157,5 cm civarındaydı.

right|thumb|180px|Gagarin'in [[Moskova titanyumdan heykeli.]]

== Uzay uçuşu ==

===Hazırlık===
Uzay Yarışının başlangıç döneminde, Sovyetler kozmonot adaylarını belirlemek için geniş bir tarama programı başlatmışlardı. 20 kozmonot ile Sovyet uzay programına seçilen Gagarin bütün testleri başarıyla atlattı. En sonunda gene yetenekli ve başarılı bir kozmonot olan German Titov ile Yuri Gagarin arasında bir tercih yapılacaktı, Yuri Gagarin seçildi. Bu seçimde soğuk Titov`un aksine Yuri`nin güler yüzlü ve cana yakın bir karakterinin olması ve sade bir çocukluk sürmesinin önemli olduğu söylenir.

===Uçuş===
12 Nisan 1961 tarihinde Gagarin uzaya çıkan ilk insan oldu. Uzaygemisinin adı Vostok 1 idi. Uluslarası medyaya göre Gagarin, uzayda "''Burada Tanrı falan göremiyorum."'' demişti. Ancak uzay uçuşu sırasında dünya ile yaptığı konuşmaların yayımlanan metninde böyle bir cümle yer almaz<ref name="cosmoworld">http://www.cosmoworld.ru/spaceencyclopedia/gagarin/index.shtml?doc10.html </ref>.  Gagarin daha yörüngedeyken rütbesi TASS'in birinci kumandanı Rusya'dan Simon olarak bilinen Maksat Babayev tarafından yükseltildi. Sovyet otoritelerine göre rütbe değişimin hemen yapılmasının sebebi Gagarin`in iniş sırasında ölebileceğini düşünmeleriydi. Ama bu gerçekleşmedi ve Gagarin dünyaya çok ünlü biri olarak döndü. Sovyetler Birliği Komünist Partisi`ni "bütün başarılarımızın düzenleyicisi" olarak övdü. Dönemin lideri Nikita Kruşçev de Gagarin`in ününden ve başarısından korkarak onu kendine politik bir rakip olarak düşünmeye başladı.

===Uçuştan sonra===
Gagarin dünya çapında ün kazanmış biri ve Sovyet başarısının sembolü olarak dünyayı dolaşmaya başladı, popülaritesini de kontrol edebiliyordu.<ref name="">http://www.wcml.org.uk/people/yuri.htm </ref> Fakat kısa bir süre sonra alkol bağımlısı oldu, 1961`de Kırım`da genç bir hemşireyle maceraya atıldı. 1962`de kendini toparlayarak kozmonot yetiştirme merkezinde çalışmaya başladı.

thumb|right|180px|[[1961, Çekoslovakya posteri: "''Komünizm yıldızlara giden yolu açtı''.".]]

==Ölümü ve sonrası==
Kurumun antrenör vekili olma sürecinde, Gagarin savaş uçağı pilotu olmayı yeniden hak kazanması gerekti. 27 Mart 1968`de MiG-15 model uçağıyla rutin bir deneme sürüşü sırasında eğitmeniyle birlikte hayatını kaybetti. Kazaya neyin sebep olduğu bilinemedi, 1986 yılında bir soruşturmada Su-11 model bir uçağın yol açtığı türbülansın kazaya yol açtığı söylendi. Aynı zamanda hava koşulları da kötüydü. Başka bir söylenti de Gagarin`in sarhoş olduğudur, oysa ki bu doğru değildir çünkü uçuştan önce iki testten geçmiştir ve yapılan araştırmalarda alkol veya uyuşturucu izine rastlanmamıştır. Yeni bir teori de pilot kabininin yanlışlıkla açıldığı ve bir anda güçlenen hava dolaşımı yüzünden uçağın kontrolünü Gagarin`in kaybettiğidir.<ref name="ScotlandSunday-GagarinInquiry">http://scotlandonsunday.scotsman.com/world/Inquiry-promises-to-solve-Gagarin.2615429.jp </ref>

== İlgili maddeler ==
* Sergey Korolyov
* Uzay Yarışı
* Valentina Tereşkova
* Vostok

==Dış bağlantılar==
* [http://www.abamedia.com/rao/gallery/gagarin/ Yuri Gagarin: Fotoğraflarla hayatı]
* [http://www.datca.net/gallery/gagarin/ Yuri Gagarin: Fotoğraflarla hayatı]
* [http://epizodsspace.testpilot.ru/bibl/gagarin/doroga/obl.html Дорога в космос ''Doroga v Kosmos''] - Kendi yazdığı kitap (Rusça)
* [http://www.ffagency.com/gagarin/ Gagarin heykellerinin fotoğraflı listesi]
==Kaynakça==
<references/>

Kategori:1934 doğumlular
Kategori:1968 yılında ölenler
Gagarin, Yuri
Gagarin, Yuri

cv:Гагарин Юрий Алексеевич