right|thumb|200px|''Το Λυκόφως των Θεών'', πράξη 3η, πίνακας του Ferdinand Leeke.

'''''Το Λυκόφως των Θεών''''' (γερμανικά: ''Götterdämmerung'') είναι το τελευταίο μέρος, μουσικό δράμα, της τετραλογίας έργων όπερας του Το Δαχτυλίδι του Νιμπελούνγκου''. Παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στις 17 Αυγούστου του 1876 στο Μπαϊρόιτ, στα πλαίσια της πρώτης παρουσίασης ολόκληρης της τετραλογίας του Βάγκνερ. Ο τίτλος του έργου αποτελεί μετάφραση του όρου Ράγκναροκ στα γερμανικά. Στη Σκανδιναβική μυθολογία, το Ράγκναροκ συμβολίζει την μάχη του τέλους του κόσμου.

Το τελευταίο μέρος αυτό αρχίζει με την ικανοποίηση του αμοιβαίου έρωτα των δύο υπάρξεων της βαλκυρίας Μπρυνχίλτης, κόρης του υπάτου των θεών Βόταν, και του ήρωα Ζίγκφριντ, ο οποίος χάρις στη τόλμη του κατόρθωσε να φθάσει μέχρι αυτής μέσα από φλόγες που προστάτευαν τον ύπνο της. Κάτω όμως από την γοητεία της "εν ευτυχία" ανθρώπινης φύσης τους, λησμονούν το υψηλότερο σκοπό τους, να παρεμποδίσουν τη δύση της κυριαρχίας των θεών. Έτσι υφίστανται όλες τις δοκιμασίες και τις απαγοητεύσεις που κατά κανόνα επιφυλάσσονται στην ευτυχία μέχρι τον θάνατο του Ζίγκφριντ και της αυτοθυσίας της Μπρυχίλντης που βλέποντας την Βαλχάλλα ή Βελχούντε να γίνεται παρανάλωμα του πυρός, πηδά μέσα στις φλόγες έφιππη προσφέροντας τον ευατό της ολοκαύτωμα.<br>
Τότε και το "δακτυλίδι των Νιμπελούγκεν" επανέρχεται στη θέση του που απ΄ την αρχή ήταν στον Ρήνο όπου και αναλαμβάνουν πλέον τη φύλαξή του οι κόρες του ποταμού.

==Χαρακτήρες==
*Ζίγκφριντ (''τενόρος'')
*Μπρυνχίλντε (''σοπράνο'') - Βαλκυρία 
*Γκούντερ (''βαρύτονος'') - Βασιλιάς των Γκιμπιχούνγκεν (Βαρύτονος)
*Γκουτρούνε (''σοπράνο), - Αδελφή του Γκούντερ 
*Άλμπεριχ (''βαθύφωνος'') - Νάνος Νιμπελούνγκεν
*Χάγκεν (''βαθύφωνος'') - Γιος του Άλμπεριχ 
*Βαλτράουτε (''mezzo-soprano'') - Βαλκυρία
*Βογκλίντε (''σοπράνο'') - Κόρη του Ρήνου
*Βελγκούντε (''mezzo-soprano'') - Κόρη του Ρήνου
*Φλοσχίλντε (''mezzo-soprano'') - Κόρη του Ρήνου
*Τρεις Νορν (''κοντράλτο'', ''mezzo-soprano'', ''σοπράνο'')

Στο ''Λυκόφως των Θεών'', σε αντίθεση με τα υπόλοιπα μέρη του κύκλου του ''Δαχτυλιδιού'', η πλοκή καθοδηγείται αποκλειστικά από ανθρώπινους χαρακτήρες.

==Πλοκή== 
===Πρόλογος===
Οι τρεις Νορν, κόρες της Έρντα, υφαίνουν το κέντημα της Μοίρας και τραγουδούν για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, όταν και θα επέλθει το τέλος των Θεών. Ξαφνικά οι κλωστές τους κόβονται και θρηνώντας για την απώλεια της ικανότητάς τους να ελέγχουν τη Μοίρα, εγκαταλείπουν τη σκηνή. O Ζίγκφριντ παραδίδει το Δαχτυλίδι στη Μπρυνχίλντε ενώ ο ίδιος παίρνει την ασπίδα και το άλογό της.    

===Πράξη 1η===
Η πρώτη σκηνή διαδραματίζεται στο παλάτι των Γκιμπιχούνγκεν (''Gibichungen'', απόγονοι του βασιλιά ''Gibich''). Ο βασιλιάς τους, Γκούντερ, δέχεται την προτροπή του αδελφού του Χάγκεν προς εύρεση μίας συζύγου για τον ίδιο και ενός συζύγου για την αδελφή τους Γκουτρούνε, προτείνοντας την Μπρυνχίλντε και το Ζίγκφριντ αντίστοιχα. Παράλληλα, ο Χάγκεν εφοδιάζει την Γκουτρούνε με ένα μαγικό φίλτρο με τη βοήθεια του οποίου, ο Ζίγκφριντ θα την ερωτευτεί. Ο Ζίγκφριντ εμφανίζεται στο παλάτι, αναζητώντας να συναντήσει τον Γκούντερ, ο οποίος του προσφέρει φιλοξενία, ενώ η αδελφή του προσφέρει στον επισκέπτη ένα ποτό, στο οποίο έχει προσθέσει το μαγικό φίλτρο. Υπό την επήρεια του, ο Ζίγκφριντ χάνει κάθε ανάμνηση της Μπρυνχίλντε και ερωτεύεται την Γκουτρούνε. Στη συνέχεια, ο Γκούντερ του μιλά για την Μπρυνχίλντε και τη φωτιά που την περιβάλλει ως τιμωρία και ο ίδιος ο Ζίγκφριντ προσφέρεται να την σώσει, προκειμένου να γίνει μετέπειτα σύζυγος του Γκούντερ.

Την ίδια στιγμή, η Μπρυνχίλντε δέχεται την επίσκεψη της βαλκυρίας Βαλτράουτε, η οποία την ενημερώνει πως ο Βόταν έχει προειδοποιήσει τους θεούς για το τέλος τους, το οποίο είναι αναπόφευκτο εκτός εάν εκείνη επιστρέψει το Δαχτυλίδι. Η Μπρυνχίλντε αρνείται να το παραδώσει και η Βαλτράουτε την εγκαταλείπει. Ο Ζίγκφριντ, μεταμφιεσμένος ως Γκούντερ, εμφανίζεται μπροστά στη Μπρυνχίλντε την οποία απελευθερώνει και της αποσπά το Δαχτυλίδι.

===Πράξη 2η===    
right|220px|Ο Άλμπεριχ νουθετεί τον Χάγκεν
Ο Χάγκεν, που βρίσκεται στην όχθη του Ρήνου, δέχεται στον ύπνο του την επίσκεψη του πατέρα του, Άλμπεριχ, μετά από την προτροπή του οποίου ορκίζεται να αποκτήσει το Δαχτυλίδι. Ο Ζίγκφριντ εμφανίζεται με την πραγματική του μορφή ενώ ο Γκούντερ με την Μπρυνχίλντε ακολουθούν, μέσα σε μία βάρκα. Ο Χάγκεν προαναγγέλλει το γάμο του βασιλικού ζεύγους στο πλήθος. Όταν η Μπρυνχίλντε αντικρύζει τον Ζίγκφριντ, παρατηρεί πως φορά το Δαχτυλίδι, αν και ήταν ο Γκούντερ αυτός που το διεκδίκησε. Από το θυμό της για την προδοσία του, ζητά εκδίκηση, ενώ ο Ζίγκφριντ, που ακόμα δεν έχει ανακτήσει τη μνήμη του, δηλώνει πως υπήρξε συνεπής στη συμφωνία του με τον Γκούντερ και πως η Μπρυνχίλντε ψεύδεται. Το πλήθος αποχωρεί και μένουν μόνοι ο Χάγκεν, η Μπρυνχίλντε και ο Γκούντερ. Ο Χάγκεν προτείνει το θάνατο του Ζίγκφριντ και για να πείσει τον Γκούντερ, του επισημαίνει τη δύναμη που μπορεί να αποκτήσει μέσα από το Δαχτυλίδι. Σχεδιάζουν να σκοτώσουν το Ζίγκφριντ με τρόπο ώστε να φαίνεται ως ατύχημα.

thumb|right|250px|Brunhilda i Waltraute, Arthur Rackham.
'''Zmierzch Bogów''' (niem. ''Götterdämmerung'') - czwarta i ostatnia część tetralogii dramatu muzycznego ''Pierścień Nibelunga''. Dzieło składa się z prologu i trzech aktów. Libretto i muzykę napisał Richard Wagner.

Prapremiera "Zmierzchu Bogów" miała miejsce Festspielhaus.

Tytuł dramatu jest odpowiednikiem nordyckiego pojęcia Ragnarok.

==Osoby==

*'''Zygfryd''' (''Siegfried'') - tenor
*'''Brunhilda''' (''Brünnhilde'') - sopran
*'''Gunther''' - bas-baryton	
*'''Gutrune''' - sopran 	
*'''Hagen''' - bas 	
*'''Alberyk''' (''Alberich'') - bas-baryton	
*'''Waltraute''' - mezzosopran
*'''Pierwsza Norna''' - kontralt 	
*'''Druga Norna''' - mezzosopran
*'''Trzecia Norna''' - sopran 	
*'''Woglinde'''- sopran
*'''Wellgunde''' - sopran 	
*'''Flosshilde''' - mezzosopran
''Wasale Gunthera, kobiety.''

==Treść==
===Prolog===
Trzy Norny, córki Erdy, zbierają się niedaleko skały Brunhildy. Tkają linę przeznaczenia, śpiewając o przeszłości i przyszłości. Nagle ich lina urywa się; opłakując swa utraconą mądrość, Norny znikają.
Wstaje nowy dzień. Pojawiają się Zygfryd i Brunhilda. Zygfryd odziany jest w zbroję; Brunhilda wysyła go w świat, aby dokonał nowych heroicznych czynów, oddając mu swego rumaka o imieniu Grane. Zygfryd przysięga jej swą miłość i daje tytułowy pierścień, który zdobył po walce ze smokiem Fafnerem. 

===Akt I===
Gunther, władca Gibichungów, siedzi w sali tronowej wraz ze swoją siostrą, Gutrune, i przyrodnim bratem, Hagenem. Hagen radzi mu znaleźć żonę dla siebie i męża dla Gutrune; proponuje Brunhildę i Zygfryda, przedstawia także swój plan: Gutrune da Zygfrydowi napój miłosny - pod jego wpływem bohater przyprowadzi Guntherowi Brunhildę, aby pojąć jego siostrę za żonę.
Wkrótce Zygfryd pojawia się na dworze Gibichungów. Mile witany przez Gunthera, wypija napój od Gutrune, wznosząc toast za Brunhildę i ich miłość. Jednak po wypiciu magicznego napoju zapomina o Brunhildzie i zakochuje się w Gutrune. Zgodnie z planem Hagena, Zygfryd podejmuje się zdobycia żony dla Gunthera, który opowiada mu o Brunhildzie. Zygfryd i Gunther zawiązują braterstwo krwi i Zygfryd odjeżdża.
W tym samym czasie Brunhildę odwiedza jej siostra, Waltraute. Opowiada ona o tym, jak któregoś dnia Wotan wrócił ze złamaną włócznią oraz błaga byłą walkirię, aby oddała pierścień córkom Renu, gdyż klątwa pierścienia rani ich ojca (Wotan siedzi teraz w Walhalli, czekając na koniec; wysyła tylko na świat swoje kruki, by przynosiły mu wieści). Brunhilda odmawia jednak oddania pierścienia, podarunku od Zygfryda, i Waltraute odjeżdża.
Przybywa Zygfryd z magicznym hełmem (''Tarnhelm'') na głowie, dzięki któremu wygląda jak Gunther, i mówi Brunhildzie, że ma zostać jego żoną. Brunhilda stawia opór; Zygfryd podporządkowuje ją sobie, zabierając pierścień z jej palca i wkładając na własny.