{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=200 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<font size="+1">'''Nawahradak'''</font></br>
'''Навагрудак'''</br>
'''Новогрудок'''</br>
'''Nowogródek'''</br>
|-
| align=center colspan="2" |
{| cellpadding="2" style="float: right; width: 300px; margin-left: 1em; border-spacing: 1px;"
|---- bgcolor="#FFFFFF"
! align="left" | 110px
! align="center" | 160px
|}
|- valign=top
! colspan="2" | Dados gerais
|----- bgcolor="#FFFFFF"
| País: ||  Bielorrússia
|----- bgcolor="#FFFFFF"
| Voblast: || Hrodna
|----- bgcolor="#FFFFFF"
| População: || 30.803 <small>(2004)</small>
|----- bgcolor="#FFFFFF"
| Código postal: || BY - 231241, 231243, 231244, 231246, 231400
|----- bgcolor="#FFFFFF"
| Código de área: || +375 1597
|----- bgcolor="#FFFFFF"
| Coordenadas: || 
|----- bgcolor="#FFFFFF"
| Site: || <small>[http://www.novogrudok.by http://www.novogrudok.by]</small>
|----- bgcolor="#FFFFFF"
|}
thumb|320px|Ruínas do Castelo de Navahrudak, por [[Napoleon Orda.]]
'''Navahrudak''' (bielorrusso: Навагрудак; russo: Новогрудок/''Nowogrudok''; polonês: ''Nowogródek''; lituano: ''Naugardukas'') é uma cidade na voblast de Hrodna, no oeste da Bielorrússia com cerca de 30.803 habitantes (2004).

==História==

A cidade foi pela primeira vez mencionada na tribo eslava dos Krivichs e que passou para o controle da Rússia Kievana no final do século X. 

No invasões nômades vindas da eslavos orientais, através das tribos já existentes, espalharam-se formando um grande número de principados independentes e competitivos. 

Mindaugas da Lituânia fez uso do contrato de casamento para anexar Navahrudak, que se tornou parte do Reino da Lituânia <ref> D. Antanavičius, D. Baronas etc. Mindaugo knyga: istorijos šaltiniai apie Lietuvos karalių. Vilnius, 2005. pp.63-93
</ref> <ref> K  Steponaitis. Mindaugas ir Vakarai : vokiečių militarinių ordinų veikla ir Mindaugo santykiai su Roma.p 68. </ref>  <ref> J. Geddie. The Russian Empire: Historical and Descriptive. P.102</ref>  <ref>J. Phillips. The Medieval Expansion of Europe. p. 78 </ref>  <ref> [http://www.exploringcity.com/?meniu=explore.places.lithuania.abou.history.mindaugas&lang=en Mindaugas, the King of Lithuania]  </ref> <ref>T. Baranauskas. [http://www.voruta.lt/article.php?article=118&showtype=archive Lietuvos karalystei – 750 (Reino da Lituânia-750)'].2001 </ref> <ref> E. Raczynski. Codex diplomaticus Lithuaniae e codicibus manuscriptis in Archivio secreto Regiomontano asservatis</ref>, mais tarde Grão-Ducado da Lituânia. Durante o século XVI, Maciej Stryjkowski foi o primeiro que, em sua crônica<ref name="Stryjkowski"></ref>, propôs a teoria, de que a cidade anexada de Navahrudak foi a capital do Estado no século XIII. Esta afirmação é apoiada por vários outros estudiosos, enquanto que outros discordam desse ponto, uma vez que crônicas contemporâneas do século XIII não fazem menção de Navahrudak como capital, e até relatam que a cidade foi transferida para o domínio do rei de Halych-Volínia <ref> Полное собрание русских летописей. Ипатьевская летопись. Москва, 1998. pp.880-881 </ref>. 
A abordagem de Stryjkowski também é contestada, uma vez que ele não soube nem ao menos indicar com precisão o local onde o Rei Mindaugas foi coroado. Primeiramente ele afirmou ser Kernavė o local<ref> Stryjkowski M. Stryjkowski M. Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiej Rusi. Stryjkowski M. Goniec cnothy, do prawych slachciczów. Warszawa, 1846. Vol-2. p.541  </ref> , reafirmado em seu segundo trabalho<ref> J. Radziszewska. Stryjkowski M. O początkach, wywodach, dzielnościach, sprawach rycerskich i domowych sławnego narodu litewskiego, żemojdzkiego i ruskiego, przedtym nigdy od żadnego ani kuszonę, ani opisane, z natchnienia Bożego a uprzejmie pilnegp doświadczenia. Warszawa, 1978, p. 194.
 </ref> e apenas na sua terceira obra é que ele indica Navahradak como sendo o tal lugar<ref> Stryjkowski M. Stryjkowski M. Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiej Rusi. Warszawa, 1846. p. 197  </ref>. Mesmo assim, nem sempre o local onde um governante cristão é coroado é uma capital. Por exemplo, os tzares russos foram coroados em Moscou, quando sua capital era São Petersburgo, da mesma forma os reis de França eram coroados em Reims e não em Paris, que era sua capital. Além disso, o significado e as cerimônias de "coroação", nos tempos pagãos, não eram muito claros. Outros estudiosos, que se opõem à idéia de Navahrudak como capital, sugerem que a primeira capital poderia ter sido em Voruta, Kernavė, Trakai e Vilnius, embora fosse mais provável que não houvesse uma única capital até a proclamação documentada de Vilnius como capital em 1323.

Navahrudak fez parte da República das Duas Nações depois da União de Lublin em 1569, chegando a ser a capital da voivodia de Nowogródek, mas foi incorporada pelo Império Russo, em 1795, por ocasião das partições da Polônia. Na Primeira Guerra Mundial, ela esteve ocupada pela Alemanha de 1915 a 1918. Depois do término da guerra ela pertenceu à República Nacional da Bielorrússia, porém,  a Segunda República da Polônia a ocupou em 1919. Posteriormente, a cidade foi tomada pelo Exército Vermelho durante a Guerra Polaco-Soviética, mas a Polônia a recuperou e devido ao Tratado de Riga, Navahrudak tornou-se parte da Polônia e novamente a capital da voivodia de Nowogródek.
thumb|320px|Ruínas do Castelo de Navahrudak nos dias atuais.

As tropas soviéticas entraram na cidade em setembro de rajon, juntamente com a cidade de Navahrudak tornaram-se parte da voblast de Hrodna, e permanecem assim até hoje, na atual Bielorrússia.

{{Miasto zagranica infobox|
|Miasto              = Nowogródek
|dopełniacz_miasta   = Nowogródka
|herb_miasta         = Grafika:Coat of Arms of Navahrudak, Belarus.png
|flaga_miasta        =
|nazwa_państwa       = BLR
|jednostka_adm       = Obwód
|nazwa_jednostki_adm = 20px grodzieński
|zarządzający        = Burmistrz
|burmistrz           =
|stopniN             = 53
|minutN              = 35
|szerokość           = N
|stopniE             = 25
|minutE              = 49
|długość             = E
|wysokość            =
|powierzchnia        =
|populacja           = 30 803
|gęstość             =
|aglomeracja         =
|rok                 = 2004
|nr_kier             = +375 1597
|kod_poczt           = 231241, 231243, 231244, 231246, 231400
|tablica_rej         = 4
|miasta_partnerskie  =
|podział miasta      =
|mapa_miasta         =
|www                 = http://www.novogrudok.by
|galeria_commons = Category:Navahrudak
}}
thumb|250px|right|Ruiny zamku [[Mendoga i kościół farny Biała Fara]]
thumb|250px|right|Dom [[Adam Mickiewicz|Adama Mickiewicza w Nowogródku]]
thumb|250px|right|Ruiny zamku
'''Nowogródek''' (ros. Новогрудок) – miasto w zachodniej Białorusi w obwodzie grodzieńskim, na Wyżynie Nowogródzkiej. 31 tys. mieszkańców (województwa nowogródzkiego Wielkiego Księstwa Litewskiego i I Rzeczypospolitej (województwa nowogródzkiego II Rzeczypospolitej.

== Demografia ==
<timeline>
ImageSize  = width:220 height:220
PlotArea   = left:70 right:40 top:20 bottom:20
TimeAxis   = orientation:vertical 
AlignBars  = justify 
Colors = 
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:30803
ScaleMajor = unit:year increment:10000 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1921 color:gray1 width:1 
   from:0 till:6367 width:15 text:6367 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:1939 color:gray1 width:1 
   from:0 till:11335  width:15  text:11335 textcolor:red  fontsize:8px  
  bar:2004 color:gray1 width:1 
   from:0 till:30803  width:15  text:30803 textcolor:red  fontsize:8px
</timeline>

== Historia ==
'''XII wiek'''

Założenie Nowogródka przypisywano kniaziowi kijowskiemu Włodzimierzowi Wielkiemu, niekiedy kniaziowi Jaropełkowi (1114). Wówczas prawdopodobnie powstała w grodzie cerkiew Wniebowzięcia Bogurodzicy.

'''XIII wiek'''

Najazd Tatarów Batu-chana pod wodzą Kajdana (1241) spustoszył gród z okolicą. Gdy rozbici przez Tatarów kniaziowie ruscy utracili swą władzę, Nowogródek opanował książę litewski Erdziwiłł. Odbudował drewniany zamek i często w nim przebywał. 
Wielki książę litewski lit. ''Mindaugas'') (1240-63), doprowadził o zjednoczenia księstw litewskich. Podbił cała Ruś Czarną, a Nowogródek uczynił swą główną siedzibą i faktyczną stolicą Litwy. We 1252 roku na zamku nowogródzkim Mendog wraz ze swą żoną Martą przyjął chrzest w obrządku łacińskim. Rok później (1253) Mendog koronował się na króla Litwy. W 1260 roku powrócił jednak do pogaństwa. Na pamiątkę panowania Mendoga sąsiadujące z zamkiem wzgórze nazwano jego imieniem. Według legendy na tej górze pochowany został Mendog siedzący na złotym tronie. Po latach powstał tu cmentarz z murowaną kaplicą na szczycie, Pozostałe po wycince lasu krzaki były opisane przez Adama Mickiewicza w IV Księdze "Pana Tadeusza", jako gaj Mendoga. Syn Mendoga Wojsiełk uważany jest za fundatora drugiej cerkwi św. Borysa i Gleba.

W 1274 roku orda Tatarów wespół ze sprzymierzonymi książętami ruskimi zza Dniepru pod wodzą Jaruna i księcia halickiego obległy Nowogródek. Na wieść o zbliżaniu się wojsk litewskich odstąpili od oblegania grodu.

'''XIV wiek'''

Nowogródek został ponownie oblężony (1314) przez Krzyżaków pod wodzą wielkiego mistrza Henryka von Plotzke, którzy spalili miasto lecz nie zdobyli zamku. Krzyżacy podczas odwrotu, po krwawej potyczce koło Krzywicz nad Niemnem, zdziesiątkowani powrócili na ziemie zakonne.
Giedymin miał w roku 1323 ufundować kościół franciszkanów. Krzyżacy w 1391 r. pod wodzą wielkiego mistrza Konrada von Wallenroda napadli gród i spalili miasto, nie zdobywając zamku. Trzy lata potem Krzyżacy ponowili najazd (1394). Mieszkańcy Nowogródka sami spalili miasto i schronili się do zamku, którego Krzyżacy zdobyć nie zdołali – splądrowali więc okolice.

'''XV wiek'''

W 1415 roku na zamku odbył sie synod biskupów prawosławnych, podczas którego wybrano metropolitę kijowskiego. 7 lutego 1422 r., król Polski Witold powracając ze zwycięskiej wyprawy na Psków i Nowogród rozdał bojarom i rycerstwu zdobyczne dary. Kazimierz Jagiellończyk nadał miastu (1444) kolejne przywileje oraz uczynił dla miasta lokację. Od 8 września 1448 r. Nowogródek był miejscem obrad walnego sejmu litewskiego.

'''Wiek XVI'''

W 1504 r. w Nowogródku odbywała się rada senatorów litewskich, związanych z Michałem Glińskim, marszałkiem nadwornym litewskim i starostą bielskim, skonfliktowanym z wojewodą trockim Zabrzezińskim. Niespodziewania pod miastem pojawili się pod miastem Tatarzy. Wojewoda nowogródzki, Wojciech Gasztołd wspólnie z horodniczym Maskiewiczem zorganizowali skuteczną obronę zamku. W 1507 r. Nowogródek został stolicą województwa, obejmującego powiaty nowogródzki, wołkowyski, słonimski oraz księstwo Słuckie. 
26 lipca 1511 roku na sejmie w Brześciu Litewskim król Zygmunt Stary nadał Nowogródkowi lokację na prawie magdeburskim. W 1537 roku szlachta litewska zbiera sie w Nowogródku przed wyruszeniem pod Lwów na wyprawę wołoską, zakończoną "wojną kokoszą". 
Po unii lubelskiej (1569) do rozwoju miasta przyczyniły się odbywające się tu od 1581 roku sesje "ruskiej" kadencji Trybunału Wielkiego Księstwa Litewskiego. Obrady w Nowogródku odbywały się, co dwa lata (na przemian z Mińskiem), przez 22 tygodnie. Dopiero w 1775 roku przeniesiono sesje Trybunału do Grodna.

'''Wiek XVII'''

W okresie silnego rozwoju reformacji Nowogródek jest świadkiem publicznych debat katolików z arianami (1609) oraz kalwinami (9 stycznia 1616 roku jezuita z Nieświeża, ks. Benedykt Brywilias dysputował z pastorem Janem Zygrowiuszem). Zbór kalwinski, powstały w połowie XVI wieku został zamknięty w 1618 roku. 
Wraz z rozkwitem Nowogródka budowano nowe kościoły i klasztory; jezuitów, bonifratrów (fundacja Kazimierz Lew Sapieha), bazylianek (1620) przy cerkwi unickiej (fundacja podkomorzy Adam Chreptowicz) (w 1860 r. zabrany przez władze carskie na cerkiew prawosławną), unicka bazylianów (1636), franciszkanów (zabrany na cerkiew w 1845), dominikanek (skasowany po powstaniu styczniowym w 1863 r.) i dominikanów (fundacja koniuszy Krzysztof Chodkiewicz),  (do 1945 roku kościół parafialny), przy którym prowadzono szkołę, do której uczęszczał Adam Mickiewicz. W kościele tym Jan Rudomina, kasztelan nowogródzki wzniósł marmurowy pomnik dziewięciu towarzyszy broni poległych pod Chocimiem w 1621 roku.

Podczas wojen kozackich (1648-1654) oddziały Chmielnickiego i Tatarzy najeżdżali okolice Nowogródka. Kolejne inwazje – armii moskiewskiej Iwana Chowańskiego a w 1654 roku i szwedzka, rok później (1655) spowodowały olbrzymie straty. Zaczął się upadek miasta.
W 1676 roku kolejne dwa przywileje nadał król król Jan III Sobieski. 
W końcu XVII wieku dodatkowe straty spowodowała wojna domowa pomiędzy rodem Sapiehów i ich przeciwnikami, trwająca do klęski wojsk sapieżyńskich pod Olkiennikami (1700).

'''Wiek XVIII'''

Podczas Wojny Północnej nadeszły wojska szwedzkie, a później rosyjskie niszcząc miasto. Wielkie zniszczenia spowodował pożar w 1 maja 1751 roku. 
23 września 1784 r. do miasta przybył król Stanisław August Poniatowski, który wracając z Nieświeża, zwiedził miasto, ruiny zamku, sąd i archiwum grodzkie. 
Podczas wojny w obronie konstytucji 3 Maja, na początku czerwca 1792 roku, Nowogródzkie zaatakowała 33-tysięczna armia carska Michała Kreczetnikowa. W połowie czerwca 1792 roku po porażce pod Mirem wojska polsko-litewskie, dowodzone nieudolnie przez zdrajcę, księcia Ludwika Wirtemberskiego wycofały się przez Nowogródek do Grodna. Jako ostatni żołnierze Rzeczypospolitej opuścili Nowogródek Tatarzy z korpusu jazdy generała Bielaka, uprzednio bohatersko broniący przed Rosjanami przeprawy nad Niemnem pod Stołpcami. 
W 1795 roku Nowogródek został zagarnięty przez Rosję w III rozbiorze Rzeczypospolitej. Ziemie powiatu nowogródzkiego przyłączono początkowo do powiatu nieświeskiego, następnie słuckiego guberni mińskiej, następnie litewskiej (1796), grodzieńskiej (1801) i ponownie mińskiej (1843)

12 lutego 1799 r. w farze nowogrodzkiej ksiądz Antoni Postlett ochrzcił Adama Bernarda syna Mikołaja i Barbary z Majewskich Mickiewiczów, urodzonego 24 grudnia 1798 roku w pobliskim Zaosiu (choć niektóre źródła jako miejsce urodzenia poety podawały sam Nowogródek). W bocznej kaplicy kościoła znajduje się do dzisiaj uwieczniony przez Mickiewicza w inwokacji "Pana Tadeusza" cudowny obraz Matki Bożej Nowogródzkiej. W końcu XVIII wieku do Żydów należało 27% budynków.