thumb|Sanddyner i [[Sahara-ørkenen]]
thumb|Sanddyner i [[Tyskland]]

'''Sanddyne''' eller berre '''dyne''' er ei nemning på ein sandrygg eller haug av sand som vert flytta av vind eller som er avsett av strøymande vatn. I Noreg finst det sanddyner mellom anna på Jærstrendene og i området ved Røros. 

Det er sanddyner i frisiske øyne og Den engelske kanalen. Dei høgaste sanddynene i verda ligg i Namib-ørkenen sørvest i Afrika, og er opptil 340 meter høge. 

Langstrakte flygesanddyner oppstår særleg i ørken- og kystområde med kraftig vind og lite vegetasjon. Dynene flytter seg med vinden i ei rørsle som vert kalla sandflukt, og vert liggjande på tvers av vindretninga. Sanddynene kveler i stor grad plantelivet. For å hindra sanddynene i å spreia seg og øydeleggja dyrka mark, kan ein planta ut til dømes furutre og marehalm. Slik kan ein binda sand, og minske sandflukt.

Nemninga «dyne» er lånt frå det frisiske ordet «düne». På dansk vert nemninga «klitter» nytta om sanddyner.

==Typar sanddyner==
Sanddyner har slakare helling på vindsida og brattare på lesida. Dei danner elles ulike formasjonar:
#'''Barkaner''' er halvmåneforma dyner. 
#'''Parabolske dyner''' oppstår når sand  vert bunde av noko vegetasjon
#'''Seifdyner''' er lange dyner på opptil fleire hundre kilometer. Dei har skarpe kammar. 

==Sjå òg==
*Sand
*Ørken

thumb|right|200px|Wydmy w południowej Francji
thumb|200px|right|[[Wydma ruchoma|Ruchome wydmy w Słowińskim Parku Narodowym]]
thumb|right|200px|Wydma na pustyni w [[Maroko|Maroku]]
thumb|200px|Wydmy w [[Lubiatowo|Lubiatowie, woj. pomorskie]]
'''Wydma''' to piaszczyste wzniesienie o różnym kształcie, usypane przez wiatr. 

Powstawanie wydm jest ściśle związane z transportem i akumulacją materiału piaszczystego. Piasek pędzony wiatrem blisko powierzchni lub wleczony po niej zatrzymuje się za takimi przeszkodami jak głazy, zarośla czy nierówności gruntu - gromadząc się wówczas tworzy wydmę. 

Większość wydm cechuje asymetria stoków.

Nakładające się wydmy tworzą nieregularne, rozległe formy poprzeczne do kierunku wiatru - pola wydmowe.

== Rodzaje wydm ==
Rozróżnia się następujące rodzaje wydm, w zależności od:
* ich położenia:
**wydmy nadmorskie,
**wydmy śródlądowe,
* ich dynamiki:
**wydmy wędrujące (ruchome, tworzące się),
**wydmy ustalone (nieruchome, porośnięte przez roślinność),
**wydmy ustalane (w trakcie zatrzymywania i porastania przez roślinność)
*ich kształtu:
**wydmy paraboliczne,
**barchany,
**poprzeczne,
**podłużne,
**gwiaździste,
**wały wydmowe,
**pola wydmowe.

== Zobacz też ==
*Góra Lubek
*pustynia, Sahara
*Słowiński Park Narodowy
*Indiana Dunes