De '''optatief''' (Latijn: ''optativus'') is, in de grammatica van de Indo-Europese talen en met name van het Grieks, één van de persoonlijke wijzen (of modi) van het werkwoord.

In het Oudgrieks kende men naast de imperatief (gebiedende wijs, vb. ''"loop!"'') en de conjunctief (aanvoegende wijs, vb. ''"..dat hij lope"'') ook de optatief (wensende wijs, vb. ''"moge hij lopen!"'').

Oorspronkelijk diende de optatief om een (vervulbare) wens uit te drukken. 
<br />      vb. "'''Γενοιτο''' ταυτα." = ''"Moge dat (toch) gebeuren."''

Gaandeweg werd hij echter bij uitbreiding ook gebruikt 
* om, vergezeld van het partikel ἀν, een ''potentialis''-schakering weer te geven, dit is een veronderstelling die voorgesteld wordt als theoretisch niet onmogelijk. <br /> vb. "'''Γενοιτο''' ἀν ταυτα." = ''"Dat zou best 'ns kunnen gebeuren."''
* in allerhande bijzinnen waarvan het hoofdwerkwoord in een verleden tijd staat. Hierbij wordt het werkwoord van de bijzin dat in een andere wijs (conjunctief, ... ) staat vervangen. Doorgaans wordt ἀν als het in de oorspronkelijke bijzin stond weggelaten. <br /> vb. "Ἠγνοουν ὁτι ταυτα '''γενοιτο'''." = ''"Ze wisten niet dat dat zou gebeuren."'' <br /> (Dit verschijnsel noemt men de ''optatief obliquus''.)

The '''optative mood''' is a grammatical mood that indicates a wish or hope. It is similar to the cohortative mood, and closely related to the subjunctive mood.

Greek (Ancient and to some extent Koine<ref></ref>), Albanian, Georgian, Old Prussian, Turkish are examples of languages with an optative mood.

In English, the optative is expressed by the use of a modal verb (e.g. that you ''might find'' what you're looking for).

In Romanian, the conditional and optative moods have identical forms, thus being commonly referred to as the optative-conditional mood.

== Optative in Ancient Greek ==

In classical Greek, including Attic dialect, the optative mood is used for a variety of purposes <ref>''Introduction to Attic Greek'', Donald J. Mastronarde, University of California Press, 1993, pp. 245-247.</ref>, such as:

# Potential Optative, in which the possibility of an action taking place is indicated. "I would be happy to dine with you."
# Optative of Wish, which, as the name indicates, is used to express wishes such as those beginning, "If only..." or "Would that...".
# protasis". In these sentences the optative mood is used in particular to convey Future Less Vivid and Past General conditionals. 
# "Secondary Sequence". The optative mood also frequently substitutes for a verb in the indicative or subjunctive moods within a subordinate clause when that clause is governed by a secondary tense verb such as the imperfect or the aorist. 