thumb|225px|right|Title page of the original 1637 ''Statenvertaling''.
The '''''Statenvertaling''''' (Dutch for '''State Translation''') or '''''Statenbijbel''''' (Dutch for '''State Bible''') is the first official Bible translation from the original Hebrew and Greek languages to the Dutch language, first published in 1637.

Up until that time, several different translations were used, in particular the one from High German and had a Lutheran interpretation. And the existing Dutch Bibles were merely translations of other translations. At the Synod of Dordrecht in 1618/19, it was deemed necessary therefore to have a new translation, accurately based on the original languages in imitation of the King James Bible from 1611. The Synod requested the Estates-General of the Netherlands to commission it.

In 1626 the States-General accepted the request from the Synod and the translation started. It was completed in 1635 and authorized by the States-General in 1637. From then until 1657 half-a-million copies were printed. This translation remained authoritative in protestant churches well into the 20th century.

The source material for the Old Testament of the Statenvertaling was the Masoretic Text. The New Testament was translated from the ''Textus Receptus''.

== Guidelines for translation ==
The Statenvertaling was written with specific guidelines for translation established by the Synod during its 8th session on November 20, 1618. The four main instructions to the translators were: <ref>Acta, Dordtse Synode, Eighth Session, 20 november 1618.</ref>

#That they always carefully adhere to the original text, and that the manner of writing of the original languages be preserved, as much as the clarity and properties of Dutch speech permit. But in case where the Hebrew or Greek manner of speech was harder than could remain in the text, that they note this in the margin.
#That they add as few words as possible to complete the meaning of a sentence if it is not expressed fully, and that these words be distinguished from the text with a different font and placed between brackets.
#That they formulate a short and clear summary for each book and chapter and write this in the margin at the respective locations in the Holy Scriptures.
#That they add a brief explanation providing insight to the translation of unclear passages; but the addition of lessons learnt is neither necessary nor advisable.

=== Apocryphal books ===
Regarding the Biblical apocrypha, the synod decided to translated these books but not to make them part of the canon. They were placed after the books of the New Testament and preceded with a "warning for the reader". <ref></ref>

=== Translation of God's name ===
In the Hebrew Bible, God's name is written with the four consonants JHWH (as seen on the very top of the title page in Hebrew characters), and would not be pronounced by the Jews. During the 12th session the synod decided to translate God's name with "''HEERE''" ("LORD"). In the margin where God's name first appears, the following note is given <ref>[http://www.bijbelsdigitaal.nl/bijbelsdigitaal/gfx/scans/statenvertaling_(1637)/zoom/index.php?pl=00057.jpg NBG Statenvertaling on the Internet, Gen. 1:8 - 2:4]</ref>:

thumb|Statenvertaling uit 1921

De '''Statenvertaling''' (of Statenbijbel) is de eerste officiële Nederlandstalige Staten-Generaal werd gevraagd de vertaling te betalen. 

Tot dan toe werd vooral gebruikgemaakt van verschillende vertalingen, waaronder de Bijbelvertaling van Hoogduits en was bovendien een lutherse interpretatie. Er waren al eerder bijbels in het Nederlands verschenen, maar dat waren vertalingen van vertalingen. De synode achtte het nodig dat er een goede, eigen vertaling kwam, naar het voorbeeld van de Engelse Authorized Version (''King James Version'', 1611), die zo dicht mogelijk bij de brontalen lag. Voor bijna het gehele Oude Testament is dit Hebreeuws, voor het Nieuwe Testament is dit Grieks.

De Staten-Generaal gingen pas in 1626 akkoord met het verzoek van de synode, waarop de vertalers aan de slag konden. In 1635 was de Statenvertaling gereed en in 1637 werd ze door de Staten geautoriseerd. Tussen 1637 en 1657 werd een half miljoen exemplaren gedrukt. Ook nu nog blijft de Statenvertaling gezaghebbend in sommige protestantse kerken.

Behalve op religieus terrein, heeft de Statenbijbel ook op taalkundig en politiek terrein een niet te onderschatten betekenis. De taal van de Statenbijbel vormt de grondslag voor het Standaardnederlands, dat zich in de 17e eeuw heeft ontwikkeld, en als belangrijk instrument in de culturele eenwording van Nederland heeft gefungeerd.

Het bronmateriaal waarop de Statenvertaling (en de King James Version) gebaseerd is bestaat, voor zover het het Erasmus en voor het Masoretische tekst. Meer moderne vertalingen daarentegen baseren zich gewoonlijk op de ''Nestle-Aland'' editie van het Grieks Nieuwe Testament, die gebaseerd is op sindsdien ontdekte Bijbelse handschriften en op andere bronnen. Zie tekstkritiek van de Bijbel.

== De Dordtse synode van 1618-1619 en de Statenvertaling==
200px|right|thumb|Een Statenvertaling uit 1637. <small>(Uit de collectie van het [[NBG 1951|NBG</small>]]
Op de Dordtse Synode is gesproken over de totstandkoming van een nieuwe Bijbelvertaling. Van 19 november 1618 tot 27 november 1618 heeft de Synode in zeven zittingen over de vertaling van de Bijbel gesproken. Drie belangrijke vragen waren op de Synode aan de orde:

* Als eerste vraag is ingegaan op de noodzaak van een nieuwe vertaling van de Bijbel. Die vraag werd positief beantwoord.

* In de tweede plaats werd de vraag gesteld hoe een zo getrouw mogelijke vertaling tot stand zou kunnen komen. Ook werd de vraag gesteld hoe een en ander zo vlug mogelijk zijn beslag zou kunnen krijgen. De Synode heeft concrete richtlijnen voor het vertaalwerk opgesteld.

* Tenslotte werd de vraag onder ogen gezien wie en op welke wijze het vertaalwerk ter hand zou moeten worden genomen. De Synode heeft vertalers aangesteld en ook aangegeven dat er gecorrigeerd zou moeten worden.

In de acta (de notulen) van de synode lezen we over de vragen het volgende:

'' Ten eerste, of het nodig en de kerk tot voordeel zoude zijn een nieuwe overzetting des Bijbels voor te nemen. Ten andere, op welke wijze deze tot nut en stichting van de Kerken te bekwaamste zoude kunnen gedaan worden. Ten derde, hoe velen en wien deze arbeid, uit naam der Nederlandse Kerken opgelegd zoude worden'' (Acta Dordtse Synode, zesde zitting, d.d. 19 november 1618, pag. 18).  