thumb|500px|[[Panoraamfoto San Franciscost pärast 1906. aasta maavärinat.]]

'''Maavärin''' on seismilistest lainetest põhjustatud maapinna võnkumine.

Maavärina võimsuse hindamiseks kasutatakse Richteri skaalat. Maavärina tagajärjed hinnatakse pallides Mercalli skaala järgi. 

Juba joonia natuurfilosoofid püüdsid maavärinat seletada. 
Tähelepanuväärseim oli vulkaanilisusteooria: maa sisemuses tekivad tule mõjul rõhu all olevad aurud. 

Tollal eristati juba merevärinat, langatusvärinat ning püst- ja rõhtsihiliste tõugete tagajärjel tekkivat maavärinat.

Kultuuriloolisi järeldusi tegi maavärinast ennekõike Poseidonios, kes pidas sisemaa Poseidoni-kultust johtuvaks maavärinaohust ning püüdis selgitada maavärinaohtlike alade tundemärke. 

Rohkest antiikaja kirjandusest maavärinate kohta on säilinud ainult Seneca "''De terrae motu''" ("Maa liikumisest").

Rahvauskumustes on maavärin alati olnud jumala viha märk.

==Vaata ka==
*Maavärinate loend
*Seismoloogia
*Maavärina magnituud

==Välislingid==
*[http://www.sciencecourseware.com/VirtualEarthquake/ Virtual Earthquake]

Kategooria:Seismoloogia
Kategooria:Loodusõnnetused

zh-min-nan:Tē-tāng

be-x-old:Землятрус

cv:Çĕр чĕтренĕвĕ

es:Terremoto
eo:Tertremo

thumb|350px|right|Trzęsienia ziemi na kuli ziemskiej w okresie lat 1963–1998.
'''Trzęsienie ziemi''' - to gwałtowne rozładowanie naprężeń powstałych w skorupie ziemskiej w czasie ruchów fragmentów litosfery. Z miejsca uwolnienia tych naprężeń (fale sejsmiczne. Punkt na powierzchni Ziemi położony nad ogniskiem (epicentrum) to miejsce, gdzie fale docierają najwcześniej i gdzie straty są największe. Siła wstrząsów maleje w miarę oddalania się od epicentrum.

Badaniem trzęsień ziemi zajmuje się sejsmologia.

==Oznaczanie siły trzęsień ziemi==
Intensywność wstrząsów sejsmicznych oznacza się za pomocą:
* 12-stopniowej skali Mercallego (skali MCS) &ndash; określającej intensywność trzęsienia ziemi,
* otwartej skali Richtera &ndash; używa się do ściślejszej oceny siły trzęsienia ziemi skali wielkości (magnitudy)

Pomiary wstrząsów sejsmicznych dokonuje się za pomocą sejsmografów.

==Rodzaje trzęsień ziemi==
frame|Skutki trzęsienia ziemi w Salwadorze w 2001 roku

Podział trzęsień ziemi:
* ze względu na przyczynę:
** '''tektoniczne''' – najczęstsze (90%) i najgroźniejsze. Ich przyczyna to gwałtowne rozładowanie energii nagromadzonej w skorupie ziemskiej lub górnym płaszczu. Energia w ośrodkach skalnych kumuluje się, a gdy przekroczy krytyczną wartość, ośrodek pęka powodując wstrząs. Większość trzęsień tego typu powstaje w strefach granicznych płyt litosfery. Trzęsienia tektoniczne występują także w młodych pasmach fałdowych, w strefach, gdzie subdukcja już wygasła. Trzęsienia tektoniczne są związane z przemieszczaniem się mas skalnych w istniejących uskokach, lub z powstawaniem nowych, młodych uskoków. Różnią się od trzęsień wulkanicznych tym, że od razu następuje najsilniejszy wstrząs, podczas gdy w trzęsieniach wulkanicznych wstrząsy są stopniowo coraz silniejsze.
** '''wulkaniczne''' – stanowią ok. 7% trzęsień. Ich geneza związana jest z gwałtownymi erupcjami wulkanów lub zapadaniem się stropów opróżnianych komór magmowych.
** '''zapadowe''' – związane z obszarami krasowymi, na których dochodzi do zawalania się stropów nad jaskiniami lub innymi próżniami w podłożu. Stanowią ok. 2% ogółu trzęsień, ich skutki są słabo odczuwalne.
** '''antropogeniczne''' – wstrząsy spowodowane tąpnięciami. Do ich powstania może przyczynić się także naruszenie równowagi naprężeń w górotworze bądź też napełnienie zbiornika zaporowego. Na obszarach gęsto zabudowanych mogą spowodować znaczące szkody materialne. Występują na przykład na Górnym Śląsku, w okolicach Bełchatowa, na Dolnym Śląsku i w Pieninach.

* ze względu na głębokość ogniska:
** płytkie (85%) &ndash; poniżej 70 km,
** średnie (12%) &ndash; 70-350 km,
** głębokie (3%) &ndash; powyżej 350 km.

* ze względu na powiązanie ze wstrząsem zasadniczym:
** wstępne &ndash; o słabej magnitudzie,
** zasadnicze &ndash; o największej magnitudzie,
** następcze &ndash; po wstrząsie zasadniczym, o zmniejszającej się magnitudzie.
* Przed i po erupcji wulkanu mogą (ale nie muszą) pojawić się wstrząsy typu:
**''foreshock'' -i  (wstrząsy przed erupcją)
**''aftershock'' -i (wstrząsy po erupcji)

Ze względu na częstotliwość występowania trzęsień na danym terenie wyróżnia się obszary:
* sejsmiczne &ndash; częstych i silnych trzęsień ziemi,
* pensejsmiczne &ndash; rzadkich i słabych wstrząsów,
* asejsmiczne &ndash; bez wstrząsów sejsmicznych.

==Zobacz też==

*największe trzęsienia ziemi w historii, trzęsienia ziemi w Polsce
* cień sejsmiczny, profilowanie sejsmiczne, sejsmika, sejsmometria, stacja sejsmologiczna, strefa sejsmiczna, szum sejsmiczny, tsunami, magnituda
* Przegląd zagadnień z zakresu geografii
* Przegląd zagadnień z zakresu geologii

==Linki zewnętrzne==
*[http://www.emsc-csem.org/ Strona Europejskiego Centrum Sejsmologicznego (EMSC)]
*[http://neic.usgs.gov/ Strona Centrum Informacji o Trzęsieniach Ziemi US Geological Survey]
*[http://tsunami.geo.ed.ac.uk/local-bin/quakes/mapscript/home.pl Światowy lokator trzęsień Ziemi]

*

zh-min-nan:Tē-tāng

be-x-old:Землятрус

cv:Çĕр чĕтренĕвĕ