thumb|Officiellt sigill från Taiping

'''Taipingupproret''' inträffade i Kina mellan 1850 och 1863, och är till dags dato en av de blodigaste och våldsammaste konflikterna som inträffat i historien. Striden stod mellan kejsaren av Kina och en rebellrörelse inspirerad av en mystiker med namnet Hong Xiuquan. Det totala antalet döda ska ha varit så stort som 20 miljoner människor, medan svälten som följde tog runt 60 miljoner.

Upprorets namn kom av rebellrörelsens kinesiska namn, vilket i svensk översättning lyder ungefär ''Det himmelska riket av fullständig fred'' eller ''Stora fridens himmelska rike''. Basen för upproret var provinsen Guangdong där förhållandena var gynnsamma genom konflikter mellan olika etniska grupper och en oduglig provinsstyrelse. En ny stat upprättades, ''Stora fridens himmelska rike''. Ledarna benämnde sig själva konungar och trots en strikt hierarki anslöt stora skaror bönder till upproret.

Upproret spred sig norrut till provinserna Anhui, Hubei och Hunan. 1853 erövrades Nanking som gjordes till huvudstad.

Kejsaren var maktlös tvingades ta hjälp av europeiska makter för att få övertaget, och en av hans framgångrikaste generaler var Charles "Chinese" Gordon. Den kinesiska ämbetsmannen Zeng Guofan satte i Hunan upp en arme som efter inledande bakslag återa ett par städer.

Taipingupproret uppstod då bönderna var svårt skuldsatta på grund av höga skatter och flera svåra översvämningar drabbades Kina till stor del beroende på skogsavverkning som i sin tur orsakats av den kraftigt växande befolkningen. I de områden Hung befriat genomfördes:
*jordreformer(bönderna får mark)
*jämlikhet för alla(kvinnor och slavar)
*kvinnor får arvsrätt
*prostitution och försäljning av flickor till äktenskap förbjöds
*alkohol, narkotika och tobak förbjöds (ledde till det andra opiumkriget 1856-1860)

{{Infobox Chinese namen
|afbeelding=
|onderschrift=
|TChinees=太平天國 (toentertijd ook: 太平天国)
|VChinees=太平天国
|Pinyin=
|Tongyong=
|WGiles=
|Eng=
|Kantonees=T'aai Pǐng T'íen Kwôk
|HK-rom=
|Yale=
|Jyut=
|Dapeng=
|Hkhakka=
|twhakka=Thai-phìn-thiên-koet
|Meixian=
|Chaozhou=
|Peng’im=
|Minnan=
|Mindong=
|Sjang=
|letterl=
|Anders=
}}
De '''Taiping-opstand''' van 1851-1864 is waarschijnlijk de bloedigste opstand uit de geschiedenis van China en wellicht het grootste bloedbad op aarde tot de Tweede Wereldoorlog. De opstand woedde vooral in de vallei van de Jangtsekiang (de Blauwe Rivier) en had waarschijnlijk de dood van 20-30 miljoen mensen tot gevolg.

Het was een confrontatie tussen de decadente Qing-dynastie (Mantsjoe-dynastie) en de sekte van Hong Xiuqian (洪秀全), een door het christendom beïnvloede mysticus, die de leider werd van een millenniaristische beweging.
 
==Oorzaken van de opstand==
In het midden van de 19e eeuw had China met grote problemen te kampen. De vernedering die de keizerlijke legers in de Opiumoorlog hadden ondergaan van de Engelsen had het vertrouwen van de bevolking in haar bestuurders ernstig aangetast. De bevolking was door de groei van de afgelopen eeuw (van ca. 180 mln. in 1740 tot ca. 430 mln. in 1850) tot aan de rand gekomen van wat China met de toenmalige landbouwtechnieken kon voeden. Een vrij kleine verstoring was in die situatie al voldoende om ernstige hongersnoden te veroorzaken. Er was schaarste aan grond en een overschot aan arbeidskrachten, zodat de grondbezitters landloze plattelanders volkomen in hun macht hadden. Zoals in de Chinese geschiedenis vaker het geval was geweest, verzamelden zich, onder dergelijke omstandigheden, in ontoegankelijke berg- en moerasgebieden aan de grenzen van de provincies grote massa's maatschappelijke verschoppelingen in roversbenden. Deze konden door de provinciale bestuurders steeds moeilijker in toom worden gehouden.

Omstreeks 1847 stichtte Hakka, een enigszins marginale groep in de Chinese bevolking, die het bergachtige grensgebied tussen de provincies Guandong,bestuursambtenaar willen worden, maar was voor het examen gezakt, waarna hij ernstig ziek werd. Hij kreeg toen visioenen, waarin hij een oude man met witte baard op een troon zag zitten met naast hem een jongere man, die zijn zoon was. Hong had eerder al eens contacten met een missionaris gehad en daarbij enige verwarde ideeën over het Jezus Christus en dat zij aan hem hadden geopenbaard dat hij zelf de ''Jongere Broer van Jezus Christus'' zou zijn. Hong zou tot taak hebben om de decadente Mantsjoe-heersers van de Chinese troon te verdrijven en in China een ''Hemels Koninkrijk van de Volmaakte Vrede'' ''(Taiping Tianguo'', 太平天國) te vestigen.

==Het succesvolle begin van de opstand==
Al spoedig beginnen de verworpenen der aarde zich bij duizenden om de sekteleider te scharen. Als de provinciale autoriteiten in 1851 de sekte proberen op te rollen, trekt die zich in een onherbergzaam gebied terug en begint een guerrillastrijd. Ook vele leden van de minderheidsvolkeren der Miao en Zhuang sluiten zich aan bij het guerrillaleger, dat spoedig aangroeit tot enkele tienduizenden, en vervolgens enkele honderdduizenden manschappen. De ene districtshoofdstad na de andere wordt veroverd. In de kolenbrander Yang Xiuqing (楊秀清), die spoedig de titel ''Koning van het Oosten'' zal krijgen, vindt Hong een bekwame militaire aanvoerder. In 1852 verovert Yang de stad Wuhan, hoofdstad van de provincie Hubei.

In maart 1853 rukt het Taiping-leger op naar Nanking, na Peking de belangrijkste stad van China. Na een beleg van slechts 11 dagen wordt de stad ingenomen. 30.000 keizerlijke soldaten en duizenden burgers van de stad worden door de opstandelingen gedood. Nauwelijks één Mantsjoe in de stad weet aan het bloedbad te ontsnappen.
Nanking wordt nu de hoofdstad van het ''Hemelse Koninkrijk van de Volmaakte Vrede''. Hong laat nu voor zichzelf een groot nieuw paleis bouwen, midden in een ''Verboden Stad'', net als dat waarin de Mantsjoe-keizer in Peking leefde.

==Discipline, puritanisme en fanatisme van de Taiping==
Het leger van de opstandelingen werd gekenmerkt door een strakke discipline, puritanisme en fanatisme. De soldaten droegen rode jassen, blauwe broeken en lange haren ''(de door de Mantsjoe aan de Chinezen opgelegde gevlochten staart was bij de Taiping natuurlijk taboe)''. De in het leger dienende mannen en vrouwen leefden in gescheiden kampen en iedere vorm van seksueel contact werd met de dood gestraft.

Zoals in burgeroorlogen vaak het geval is, speelde het morele element doorgaans een veel grotere rol dan de aantallen soldaten. Zolang het morele overwicht aan de kant van de Taiping lag, leek de beweging niet te stoppen. De elite van het keizerlijke China had altijd de neiging gehad om zijn soldaten te minachten, wat ertoe bijdroeg dat de training en het moreel van deze troepen vaak erg slecht was.

De Taiping waren van een vurig hervormingsverlangen vervuld. Zij droomden van een heilstaat die op sociale rechtvaardigheid zou berusten. Hun bestuur betekende een revolutionaire breuk met de Chinese traditie:

* Beambten werden niet langer meer geëxamineerd op hun kennis van de Confucianistische klassieken, maar op die van de bijbel.
* Het privé-eigendom werd afgeschaft; alle land was eigendom van de staat, die dit onder de boerenfamilies verdeelde.
* De maankalender werd vervangen door een zonnekalender,
* De maatschappelijke klassen werden afgeschaft en de gelijkheid der geslachten werd geproclameerd. Het binden van de vrouwenvoeten werd verboden.
* Er werd een verbod ingesteld op gokspelen, alcohol, polygamie, slavernij en prostitutie.

Er werd ook een landbouwhervorming afgekondigd, waarbij iedere familie een hoeveelheid land zou krijgen, die enigszins kon variëren naargelang de vruchtbaarheid en het aantal tot arbeid geschikte mannen. Iedere familie mocht maximaal 25 kippen en twee varkens hebben. 25 families tezamen vormden een gemeenschap met een kerk.

In de praktijk komt er echter van deze hervorming niet veel terecht.
Buiten de grote steden was de controle van de Taiping-leiders maar beperkt.

==De vis begint aan de kop te rotten==
De ''Hemelse Koning'' Hong had het veroverde gebied verdeeld in vier ''Koninkrijken'', genoemd naar de vier windstreken. Het regime van Hong was een theocratische en militaire dictatuur.

De grote militaire leider Yang was ''Koning van het Oosten''. Hij paarde een strikte discipline onder zijn soldaten aan grote wreedheid. Ontelbare mensen liet hij voor uiteenlopende vergrijpen levend verbranden. Hong begon zich uit het dagelijks bestuur terug te trekken, zogenaamd om in meditatie te gaan. In werkelijkheid gaf hij zich meer en meer over aan de genoegens van het paleis- en haremleven (het verbod van polygamie gold niet voor hemzelf!). Daardoor raakte de macht steeds meer in de handen van Yang. Toen deze zich als rivaal van Hong begon te profileren, riep de ''Hemelse Koning'' de hulp in van een van zijn andere onderbevelhebbers, Wei Changhui, de ''Koning van het Noorden'', die de opdracht kreeg om Yang uit de weg te ruimen. Na de moord op Yang (september 1856) werd ook afgerekend met diens aanhangers. 

Het begon steeds meer duidelijk te worden dat de Taiping-leiders noch in moreel, noch in organisatorisch opzicht een grote verbetering betekenden vergeleken met de elite van het keizerlijke China, een besef dat het moreel van het opstandelingenleger begon aan te tasten.