'''Machakheli''' ('''მაჭახელი''', ''Mach'akheli'' in Georgian, '''Macahel''' in Turkish), is a historical geographical area and long valley along the river Georgia. There are 18 settled villages in this valley. 

The area had been part of the Georgian kingdom until its fragmentation in the late 15th century. Then it passed to the semi-independent princes of Samtskhe (also known effectively as Saatabago (საათაბაგო) for the rule of Ottoman Soviet and Turkish-Georgian border in 1921, Machakheli was divided between two entities. 

Today, the part known as Upper Machakheli is in Turkey, in Borçka district of Artvin Province. It has six villages. The centre of all Machakheli, Khertvisi (ხერთვისი), was renamed as "Camili" in 1925 and the vicinity has also become known as Camili. The area is renowned throughout Turkey for its intensive practices of beekeeping and the high quality of honey it produces. Lower Machakheli is in Adjara autonomous republic of Georgia and has twelve villages. 

== See also ==
*Şavşat
*Imerkhevi

'''მაჭახელი''', ''მიჭიხიანი'', ისტორიული თემი   სამხრეთ-დასავლეთ მაჭახლისპირთან უერთდება მდ. ჭოროხს. 

ამ მხარეში ადამიანის ცხოვრების კვალი გვიანდელი ბრინჯაოს ხანიდან ჩვენს დრომდე თითქმის უწყვეტად მოდის. თავისი გეოგრაფიული  მდებარეობით მაჭახელი მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს, პირველ რიგში, ჭოროხის ხეობის მხარის ეკონომიკურ და კულტურულ ცხოვრებაში. მაჭახელას ხეობის წარსულის შესახებ მნიშვნელოვანი ცნობებია დაცული უძველეს ქართულ ხელნაწერ დოკუმენტში, რომელიც ცნობილია „მაჭახლის ხეობის სულთა მატიანის“ სახელწოდებით. მასში აღნიშნულია მაშინდელი გვარსახელები, ადგილის სახდლები, ტოპონიმები.  

XVII საუკუნის პირველ მეოთხედში ოსმალებმა დაიპყრეს მთელი ლაზეთთან ერთად აჭარა-მაჭახელი ჩამოაცილეს საქართველოს; მიტაცებული ტერიტორიები სანჯაყებად (ოლქებად) დაყვეს. თავდაპირველად ცალკე სანჯაყს წარმოადგენდა მაჭახელი, რომელიც ჩილდირის (ახალციხის) ვილაიეთში შედიოდა. რუსეთ-ოსმალეთის 1877-1878 ომის შემდეგ ბერლინის კონგრესის გადაწყვეტილებით, მაჭახელი,  საქართველოს სხვა ისტორიული ტერიტორიებთან ერთად, ოსმალთა უღლისაგან დროებით განთავისუფლდა. ამ ომის შემდეგ მაჭახლის მოსახლეობის დიდი ნაწილი თურქეთში გადაიხვეწა: '''მუჰაჯირობა'''  განაპირობა რუსეთის ხელისუფლების მიერ ხელოვნურად შექმნილმა მძიმე პირობებმა (საზღვრისპირა რეგიონებში სომხებს უფრო ენდობოდა, ამავე დროს, სულთნის თურქეთს იაფი მუშახელი ესაჭიროებოდა). 

დღეს მაჭახელის ერთი ნაწილი, ზემო მაჭახელი, კვლავ თურქეთის საზღვრებშია, ქვემო მაჭახელი კი საქართველოს შემდაგენლობაშია; კერძოდ, ხელვაჩაურის რაიონში შედის: ზედა ჩხუტუნეთი, ქვედა ჩხუტუნეთი, ჩიქუნეთი, ცხემლარა, სკურდიდი, აჭარისაღმართი, ქედქედი, სინდიეთი, ჭანივრი, გორგაძეთი, საფუტკრეთი და სხვ. თურქეთის რესპუბლიკის საზღვრებშია: ხერთვისი (აქ ერთმანეთს ერთვის მინდიეთისა და (ეფრატის ღელეები), მინდიეთი, აკრია, ქვაბისკავი, ზედვაკე, ეფრატი.